وضعیت جدید استخراج در ایران
دولت ایران در راستای ساماندهی به فعالیت استخراج رمزارز، روند صدور مجوزهای جدید را با شرایط و ضوابط بهروز آغاز کرده است. این اقدام پس از ماهها مذاکره و بررسی توسط وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت نیرو انجام شده است. هدف اصلی، هدایت فعالیت استخراج به سمت قانونی و سازمانیافته، جلوگیری از مصرف غیرمجاز برق یارانهای و ایجاد درآمد ارزی برای کشور است. در سالهای گذشته، استخراج غیرمجاز باعث آسیب به شبکهی برق و قطعیهای مکرر شده بود.
طبق اعلام رسمی، ظرفیت جدید برای صدور مجوز استخراج تعیین شده است که بر اساس توان اضافی شبکهی برق در ساعات کممصرف تخصیص مییابد. این رویکرد هوشمندانه باعث میشود استخراج بهجای ایجاد فشار بر شبکه، بهعنوان یک مصرفکنندهی منعطف عمل کند که در ساعات پرمصرف، مصرف خود را کاهش میدهد. این مدل در برخی کشورها مثل ایران بهطور موفق اجرا شده است.
شرایط دریافت مجوز
برای دریافت مجوز استخراج، متقاضیان باید شرایط زیر را داشته باشند. نخست، ثبتنام یک شرکت قانونی (اکثراً بهصورت تعاونی یا سهامی) که موضوع فعالیت آن استخراج رمزارز باشد. دوم، ارائهی مدارک فنی شامل نوع دستگاه استخراج، توان مصرفی و مکان فیزیکی. سوم، تأییدیهی شبکهی توزیع برق محلی برای اتصال به شبکه و تأمین برق با تعرفهی مصوب.
چهارم، تعهد به رعایت الزامات امنیتی و گزارشدهی. پنجم، پرداخت هزینهی صدور مجوز و سپردهی حسن انجام کار. ششم، تأییدیهی سایر نهادهای ذیصلاح مثل وزارت اطلاعات یا سازمان اطلاعات فراجا. این شرایط نسبتاً سختگیرانه هستند، اما هدف آنها اطمینان از جدی بودن متقاضی و رعایت قانون است.
نکتهی مهم این است که مجوزها بهصورت منطقهای صادر میشوند و تخصیص توان برق بر اساس شرایط هر منطقه متفاوت است. مناطقی که شبکهی برق قویتری دارند یا در ساعات خاصی مازاد برق دارند، در اولویت هستند. متقاضیان باید با شرکت توزیع برق منطقهی خود هماهنگ کنند.
تعرفهی برق و مدل اقتصادی
یکی از مهمترین مسائل برای استخراجکنندگان، تعرفهی برق است. طبق مقررات جدید، استخراجکنندگان مجاز باید برق را با تعرفهی صادراتی (یعنی بسیار بالاتر از تعرفهی یارانهای) خریداری کنند. این تعرفهی بالا باعث میشود سودآوری استخراج بهشدت کاهش یابد و فقط در صورتی که قیمت رمزارز بالا باشد یا از دستگاههای بسیار کارآمد استفاده شود، سودده باشد.
با این حال، مدل اقتصادی استخراج در ایران همچنان میتواند جذاب باشد زیرا قیمت برق صادراتی ایران نسبت به بسیاری از کشورها پایینتر است. همچنین، در مناطقی که انرژی تجدیدپذیر (مثل خورشیدی یا بادی) در دسترس است، میتوان هزینهی برق را بیشتر کاهش داد. برخی استخراجکنندگان در حال سرمایهگذاری روی نیروگاههای خورشیدی برای تأمین برق خود هستند.
نکتهی دیگر این است که سود حاصل از استخراج باید بهصورت قانونی به کشور بازگردانده شود. طبق مقررات، استخراجکنندگان موظفاند رمزارز استخراجشده را از طریق صرافیهای مجاز داخلی بفروشند و درآمد تومانی را به سیستم بانکی وارد کنند. این کار باعث میشود درآمد ارزی حاصل از استخراج به اقتصاد کشور کمک کند و قابل ردیابی باشد.
مالیات و تعهدات قانونی
سود حاصل از استخراج رمزارز در ایران مشمول مالیات است. نرخ مالیات میتواند بسته به نوع فعالیت (شخص حقیقی یا حقوقی) و سطح درآمد متفاوت باشد. استخراجکنندگان موظفاند در پایان سال مالی، اظهارنامهی مالیاتی تسلیم کنند و سود خود را اعلام کنند. همچنین، باید دفاتر حسابداری دقیق نگه دارند و تمام درآمدها و هزینهها را ثبت کنند.
علاوه بر مالیات بر سود، استخراجکنندگان موظفاند الزامات مربوط به انطباق و مقابله با پولشویی را رعایت کنند. این شامل گزارشدهی معاملات بزرگ و شناسایی مشتریان (در صورت فروش رمزارز به اشخاص دیگر) است. توصیه میشود استخراجکنندگان با یک مشاور مالیاتی و حقوقی مشورت کنند تا ضمن رعایت قانون، از معافیتها و تخفیفهای ممکن بهرهمند شوند.
همچنین، استخراجکنندگان باید توجه داشته باشند که فروش رمزارز به اشخاص حقیقی (P2P) بدون ثبت در صرافی مجاز، ممکن است خلاف قانون باشد. توصیه میشود تمام فروشها از طریق صرافیهای مجاز داخلی انجام شود تا تمام فرایند قابل ردیابی و قانونی باشد. برای اطلاعات بیشتر دربارهی مالیات، راهنمای مالیات رمزارز در ایران را مطالعه کنید.
چشمانداز آینده
آیندهی استخراج رمزارز در ایران به چند عامل بستگی دارد. نخست، قیمت جهانی رمزارزها. اگر قیمتها بالا بمانند، سودآوری استخراج با تعرفهی برق صادراتی هم ممکن است جذاب باشد. دوم، سیاستهای دولت. اگر دولت رویهی صدور مجوز را شفاف و سریع انجام دهد و تعرفهی برق را منصفانه تعیین کند، فعالیت استخراج قانونی میتواند رشد کند.
سوم، توسعهی انرژیهای تجدیدپذیر. اگر ایران بتواند ظرفیت انرژی خورشیدی و بادی را افزایش دهد، استخراجکنندگان میتوانند از این انرژیها استفاده کنند و هزینهی برق را کاهش دهند. این رویکرد هم به اقتصاد کمک میکند و هم به محیط زیست. برخی شرکتهای خصوصی در حال سرمایهگذاری روی این مدل هستند.
برای کاربران عادی که بهدنبال ورود به استخراج هستند، توصیه میشود ابتدا با شرایط کامل آشنا شوند و با یک مشاور مشورت کنند. استخراج رمزارز سرمایهگذاری اولیهی قابل توجهی نیاز دارد و ریسکهایی دارد. برای آشنایی با کلیات استخراج، میتوانید راهنمای استخراج رمزارز را مطالعه کنید. همچنین، برای آشنایی با قوانین کلی رمزارز در ایران، راهنمای قوانین رمزارز در ایران مفید است.