آربی‌کوین
راهنمای پروفایل حجم بیش از ۲۰۰۰ کلمهزمان مطالعه: ~۱۵ دقیقه

پروفایل حجم (Volume Profile) چیست؟ راهنمای جامع تحلیل حجم

پروفایل حجم (Volume Profile) یکی از قدرتمندترین ابزارهای تحلیل تکنیکال است که حجم معاملات را به‌جای زمان، روی سطوح قیمتی نمایش می‌دهد. این ابزار به شما می‌گوید در هر سطح قیمت چقدر معامله انجام شده — و در نتیجه حمایت‌ها و مقاومت‌های واقعی بازار را نشان می‌دهد. در این راهنما با مفاهیم POC، VAH، VAL، HVN، LVN، شکل‌های مختلف پروفایل حجم و استراتژی‌های معاملاتی کاربردی آشنا می‌شوید.

مقدمه: پروفایل حجم چیست؟

پروفایل حجم (Volume Profile) یک اندیکاتور تحلیل تکنیکال است که حجم معاملات را به‌صورت یک هیستوگرام افقی روی سطوح قیمتی نمایش می‌دهد. برخلاف حجم سنتی که حجم را بر اساس زمان (در هر کندل) نشان می‌دهد، پروفایل حجم حجم را بر اساس قیمت سازماندهی می‌کند.

به‌عبارت ساده، پروفایل حجم به شما می‌گوید: «در طول دوره‌ی بررسی، در هر سطح قیمت چقدر دارایی معامله شده؟». این یک تفاوت اساسی با حجم سنتی است که فقط می‌گوید «چه زمانی» حجم بوده.

پروفایل حجم اولین بار توسط پیتر استیدلمایر (Peter Steidlmayer) در دهه‌ی ۱۹۸۰ برای بازار سهام آمریکا ابداع شد. اما امروزه در همه‌ی بازارها از جمله کریپتو، فارکس و کالاها استفاده می‌شود. در تریدینگ‌ویو و پلتفرم‌های حرفه‌ای، این ابزار به‌صورت پیش‌فرض موجود است.

برای درک بهتر پروفایل حجم، با راهنمای تحلیل تکنیکال و راهنمای حمایت و مقاومت شروع کنید.

چرا پروفایل حجم مهم است؟

پروفایل حجم چند مزیت کلیدی نسبت به حجم سنتی دارد:

۱. نمایش «کجا» به‌جای «چه زمانی». حجم سنتی می‌گوید چه زمانی حجم بوده، اما پروفایل حجم می‌گوید در چه قیمتی حجم بوده. این برای پیدا کردن سطوح کلیدی بسیار ارزشمندتر است.

۲. کشف سطوح واقعی حمایت/مقاومت. سطوحی که حجم بالایی در آنها معامله شده، اغلب حمایت/مقاومت قوی هستند. این سطوح از خطوط ترسیم‌شده دستی قابل اعتمادترند، چون نشان‌دهنده‌ی تعهد واقعی سرمایه‌اند — بازارگردان‌ها و تریدرهای بزرگ در این سطوح پوزیشن گرفته‌اند. برای پیدا کردن این سطوح، راهنمای حمایت و مقاومت و راهنمای اردر بوک را ببینید.

۳. شناسایی «قیمت عادل». POC به‌عنوان سطحی که بیشترین توافق بازار در آن بوده، به‌عنوان «قیمت عادل» در نظر گرفته می‌شود. قیمت اغلب به سمت POC برمی‌گردد.

۴. تشخیص رنج از روند. در بازار رنج، پروفایل حجم D-shape می‌گیرد. در روند صعودی، P-shape. این به شما کمک می‌کند قبل از حرکت بزرگ، حالت بازار را تشخیص دهید.

۵. تأیید شکست‌ها. اگر قیمت یک HVN را با حجم بالا بشکند، شکست واقعی است. اگر LVN را بشکند، شکست سریع‌تر است.

اجزای کلیدی پروفایل حجم

پروفایل حجم چند جزء کلیدی دارد که باید با آنها آشنا باشید:

POC (Point of Control)
سطح قیمتی با بیشترین حجم معاملات. مهم‌ترین بخش پروفایل حجم. قیمت اغلب به سمت POC کشیده می‌شود.
VAH (Value Area High)
بالاترین سطح در محدوده‌ی ارزش (Value Area). مقاومت بالای محدوده‌ی تعادل بازار.
VAL (Value Area Low)
پایین‌ترین سطح در محدوده‌ی ارزش. حمایت پایین محدوده‌ی تعادل بازار.
Value Area
محدوده‌ای که ۷۰٪ از کل حجم معاملات در آن انجام شده. بازار اغلب در این محدوده می‌ماند.
HVN (High Volume Node)
گره حجم بالا — سطحی با حجم زیاد. حمایت/مقاومت قوی. قیمت در آنجا متوقف می‌شود.
LVN (Low Volume Node)
گره حجم پایین — سطحی با حجم کم. قیمت سریع از آن عبور می‌کند. اصطکاک کم.

نمودار زیر یک پروفایل حجم نمونه با POC، VAH و VAL را نشان می‌دهد:

Price  |  Volume Profile
-------+-----------------------------------------
65000  |  ██                          <- Low liquidity
64500  |  ████                        <- LVN (Low Volume Node)
64000  |  ████████████                <- VAH (Value Area High)
63500  |  ████████████████████████    <- POC (Point of Control)
63000  |  ████████████████████
62500  |  ████████████                <- VAL (Value Area Low)
62000  |  ████                        <- LVN
61500  |  ██
       |  +---- Value Area (70%) ----+
       |  (POC in the middle, VAH/VAL on edges)

Value Area محدوده‌ای است که ۷۰٪ از کل حجم معاملات در آن انجام شده (یک انحراف معیار از POC). این محدوده تعادل بازار است — قیمت اغلب در آن می‌ماند.

برای آشنایی با مفاهیم پایه‌ی اندیکاتورهای کریپتو را ببینید.

چگونه پروفایل حجم را بخوانیم

خواندن پروفایل حجم هنری است که با تمرین بهبود می‌یابد. چند اصل کلیدی:

۱. POC = قیمت عادل. بازار اغلب به سمت POC کشیده می‌شود — این «مغناطیس قیمتی» است. اگر قیمت دور از POC است، احتمالاً به آن برمی‌گردد.

۲. HVN = حمایت/مقاومت قوی. سطوحی که حجم بالایی در آنها معامله شده، اغلب به‌عنوان حمایت یا مقاومت قوی عمل می‌کنند. قیمت در این سطوح متوقف یا برگشت می‌خورد.

۳. LVN = اصطکاک کم. سطوحی که حجم کمی در آنها معامله شده، سریع عبور می‌شوند. قیمت در LVN کم می‌ماند و به‌سرعت به HVN بعدی می‌رود.

۴. آزمون مجدد HVN. وقتی قیمت به یک HVN قدیمی برمی‌گردد، اغلب واکنش نشان می‌دهد. این یک نقطه‌ی ورود خوب است.

۵. مهاجرت POC. وقتی POC به سمت بالا یا پایین مهاجرت می‌کند، روند جدیدی در حال شکل‌گیری است. این یک سیگنال روند است.

۶. شکل کلی را ببینید. آیا D-shape است (رنج)، P-shape (صعودی)، یا B-shape (نزولی)؟ شکل کلی به شما حالت بازار را می‌گوید.

شکل‌های پروفایل حجم

پروفایل حجم می‌تواند شکل‌های مختلفی به خود بگیرد که هر کدام معنای خاصی دارد:

D-shape
متعادل
توزیع نرمال — حجم در وسط متمرکز است. بازار متعادل و در حال رنج است. POC در وسط قرار دارد.
P-shape
صعودی
حجم در پایین متمرکز است. نشان‌دهنده‌ی تجمیع در پایین و سپس رالی صعودی. اغلب نشانه‌ی ادامه‌ی روند صعودی.
B-shape
نزولی
حجم در بالا متمرکز است. نشان‌دهنده‌ی توزیع در بالا. اغلب نشانه‌ی ادامه‌ی روند نزولی.
Thin (نازک)
کم‌نقدینگی
حجم کلی پایین است. بازار کم‌نقدینگی — احتیاط کنید. نوسانات می‌تواند شدید باشد.

نمودار مقایسه‌ای شکل‌های مختلف:

D-shape (Balanced):        P-shape (Bullish):       B-shape (Bearish):
                                                     ██
   ████████                   ██                      ████
  ████████████                ████                    ████████
 ██████████████               ████████                ██████████████
█████████████████            ██████████████          ██████████████████
 ██████████████               ████████████            ██████████████
  ████████████                 ██████████              ██████████
   ████████                     ████████                ████
       (POC in middle)              (POC at bottom)         (POC at top)

تفسیر: شکل D نشان می‌دهد بازار در حالت تعادل است و قیمت در محدوده‌ی ارزش می‌چرخد. شکل P نشانه‌ی تجمیع در کف و سپس رالی است. شکل B نشانه‌ی توزیع در سقف و سپس ریزش است.

استراتژی‌های معاملاتی پروفایل حجم

چند استراتژی معاملاتی محبوب با استفاده از پروفایل حجم:

واکنش از POC
بازگشتی
وقتی قیمت به POC برسد، اغلب واکنش نشان می‌دهد. اگر از بالا بیاید، احتمالاً به سمت پایین برمی‌گردد. می‌توانید در POC پوزیشن reversal بگیرید.
بازگشت از VAH/VAL
ریج
اگر قیمت در داخل Value Area باشد و به VAH یا VAL برسد، اغلب برمی‌گردد. در لبه‌های Value Area می‌توانید پوزیشن reversal بگیرید با استاپ بالای VAH/VAL.
شکست LVN
مومنتوم
وقتی قیمت وارد LVN می‌شود، سریع از آن عبور می‌کند. می‌توانید در ورود به LVN پوزیشن مومنتوم بگیرید به سمت HVN بعدی.
مهاجرت POC
روند
وقتی قیمت به POC جدید مهاجرت می‌کند، روند در حال شکل‌گیری است. پوزیشن در جهت مهاجرت POC بگیرید.

نمودار زیر یک استراتژی بازگشتی از VAH/VAL را نشان می‌دهد:

Price action with Volume Profile:

        VAH ───────●─────── (rejection → SHORT)
                   │
        POC ───────●─────── (target for short)
                   │
        VAL ───────●─────── (target / possible long)

Entry: SHORT at VAH rejection (with confirmation candle)
Stop Loss: above VAH
Target 1: POC
Target 2: VAL

برای استراتژی‌های کلی، راهنمای استراتژی‌های ترید را ببینید.

پروفایل حجم سشن‌ها

پروفایل حجم را می‌توان به‌تفکیک سشن معاملاتی بررسی کرد:

RTH (Regular Trading Hours): سشن اصلی معاملات. در کریپتو که بازار ۲۴ ساعته است، این مفهوم کمتر کاربرد دارد، اما برای سهام آمریکا (۹:۳۰ تا ۱۶:۰۰ شرق) مهم است.

Overnight Session: سشن شبانه — حجم معمولاً کمتر و نوسان متفاوت.

Developing POC: در طول روز، POC در حال توسعه است. یعنی POC اولیه ممکن است در طول روز تغییر کند. این مفهوم برای دی‌تریدرها مهم است.

Session Volume Profile (SVP): یک نوع پروفایل حجم که فقط سشن فعلی را نشان می‌دهد. برای دی‌تریدرها مفید است تا ببینند در سشن امروز، حجم در کجا متمرکز شده.

برای بهترین زمان معاملات، راهنمای بهترین زمان معامله را ببینید.

پروفایل حجم در برابر حجم سنتی

تفاوت اساسی پروفایل حجم و حجم سنتی:

شاخصمحورنشان می‌دهد
حجم سنتیزماندر هر تایم‌فریم (مثلاً ۱ ساعت) چقدر حجم بوده
پروفایل حجمقیمتدر هر سطح قیمت چقدر حجم بوده

به‌عبارت ساده: حجم سنتی به شما می‌گوید «چه زمانی» معامله شده، اما پروفایل حجم می‌گوید «کجا» (در چه قیمتی) معامله شده. این دو مکمل هم هستند — استفاده‌ی ترکیبی بهترین نتیجه را می‌دهد.

برای آشنایی با مفاهیم پایه، دایره‌المعارف را ببینید.

انواع اندیکاتورهای پروفایل حجم

چند نوع پروفایل حجم در تریدینگ‌ویو و پلتفرم‌های دیگر:

VPVR (Volume Profile Visible Range): پروفایل حجم محدوده‌ی قابل‌مشاهده — یعنی هر چیزی که در چارت می‌بینید. رایج‌ترین نوع.

Volume Profile Fixed Range: پروفایل حجم محدوده‌ی ثابت — شما یک محدوده‌ی زمانی مشخص را انتخاب می‌کنید.

Session Volume Profile (SVP): پروفایل حجم سشن — فقط سشن فعلی را نشان می‌دهد. برای دی‌تریدرها.

Volume Profile HD: نسخه‌ی با کیفیت بالاتر با محاسبات دقیق‌تر. معمولاً پولی.

در تریدینگ‌ویو، VPVR رایگان با محدودیت (ماهیانه چند بار) یا با اشتراک پولی موجود است. اما اندیکاتورهای جامعه‌ی تریدینگ‌ویو رایگان و قدرتمند هستند.

ترکیب پروفایل حجم با سایر ابزارها

پروفایل حجم به‌تنهایی کافی نیست. بهترین نتیجه را در ترکیب با دیگر ابزارها می‌گیرید:

۱. VP + پرایس‌اکشن + روند. اگر روند کلی صعودی است و قیمت به یک HVN برمی‌گردد (به‌عنوان حمایت)، یک نقطه‌ی ورود لانگ عالی است.

۲. VP + اردر بوک. اگر در یک HVN، اوردار بوک هم دیوار خرید بزرگ نشان می‌دهد، حمایت قوی تأیید می‌شود — راهنمای اردر بوک.

۳. VP + نقدینگی. HVN‌ها اغلب مناطق نقدینگی هستند. شکست آنها با حجم، نشان‌دهنده‌ی حرکت بزرگ است — راهنمای نقدینگی.

۴. VP + فیبوناچی. اگر یک HVN با سطح ۶۱.۸٪ یا ۷۸.۶٪ فیبوناچی هم‌خوان باشد، آن سطح بسیار قوی است.

۵. VP + الگوهای کندلی. اگر قیمت به VAH می‌رسد و یک کندل پین‌بار شکل می‌گیرد، سیگنال بازگشتی قوی است — راهنمای الگوهای کندلی.

۶. VP + استراتژی. برای استراتژی‌های معاملاتی کلی، راهنمای استراتژی‌های ترید را ببینید.

افزودن پروفایل حجم به تریدینگ‌ویو

مراحل افزودن پروفایل حجم به تریدینگ‌ویو:

مرحله ۱: چارت خود را در تریدینگ‌ویو باز کنید.

مرحله ۲: در بالا روی «Indicators» کلیک کنید.

مرحله ۳: «Volume Profile» را جستجو کنید.

مرحله ۴: یکی از اندیکاتورهای موجود را انتخاب کنید:

• Volume Profile Visible Range (رسمی تریدینگ‌ویو، با محدودیت رایگان)
• Volume Profile [Lizard] (رایگان، قدرتمند، از جامعه)
• Volume Profile Session (پولی)

مرحله ۵: تنظیمات را سفارشی کنید — تعداد ردیف‌ها (Rows)، محدوده‌ی ارزش (Value Area size معمولاً ۷۰٪)، رنگ‌ها.

مرحله ۶: روی چارت ظاهر می‌شود. می‌توانید آن را بکشید و در جای مناسب قرار دهید.

نکته‌ی کاربردی: جایگزین‌های رایگان

اگر اشتراک پولی تریدینگ‌ویو ندارید، اندیکاتورهای رایگان جامعه‌ی تریدینگ‌ویو (مثل «Volume Profile [Lizard]» یا «VAP Volume at Price») را امتحان کنید. همچنین پلتفرم‌های رایگان مثل GoCharting و TensorCharts پروفایل حجم رایگان ارائه می‌دهند.

مثال‌های کاربردی

مثال ۱: ورود با احتمال بالا در HVN. فرض کنید بیت‌کوین در حال ریزش است و به یک HVN قدیمی در ۵۸ هزار دلار می‌رسد. این سطح قبلاً حمایت بوده. اگر یک کندل پین‌بار در ۱۵ دقیقه تشکیل شود، می‌توانید با استاپ زیر HVN پوزیشن لانگ بگیرید. هدف: POC فعلی.

مثال ۲: دوری از chop در LVN. اگر قیمت در یک LVN رنج زده (مثلاً ۶۰ تا ۶۲ هزار دلار)، بهتر است صبر کنید تا قیمت از این محدوده خارج شود. ترید در LVN اغلب باعث ضرر می‌شود.

مثال ۳: شکست HVN با حجم. اگر قیمت یک HVN را با حجم بالا می‌شکند، شکست واقعی است. می‌توانید در تست مجدد HVN (که حالا تبدیل به حمایت شده) پوزیشن لانگ بگیرید.

مثال ۴: مهاجرت POC. اگر در طول چند روز، POC از ۶۰ هزار دلار به ۶۵ هزار دلار مهاجرت کرده، روند صعودی تأیید می‌شود. می‌توانید پوزیشن لانگ در پول‌بک به POC قدیمی بگیرید.

محدودیت‌های پروفایل حجم

پروفایل حجم قدرتمند است اما محدودیت دارد:

۱. وابسته به داده‌ی تاریخی. پروفایل حجم فقط گذشته را نشان می‌دهد — آینده را پیش‌بینی نمی‌کند. باید با تحلیل روند ترکیب شود.

۲. تایم‌فریم‌های مختلف پروفایل‌های متفاوت.پروفایل حجم در تایم‌فریم روزانه با ساعتی متفاوت است. باید تایم‌فریم مناسب استراتژی خود را انتخاب کنید.

۳. به‌تنهایی پیش‌بینی‌کننده نیست. یک HVN لزوماً حمایت نمی‌شود. باید با پرایس‌اکشن و روند تأیید شود.

۴. داده‌ی صرافی متفاوت. پروفایل حجم در صرافی‌های مختلف (بایننس، کوین‌بیس) می‌تواند متفاوت باشد. باید داده‌ی صرافی مناسب را انتخاب کنید.

۵. پیچیدگی یادگیری. پروفایل حجم ساده نیست. مدتی طول می‌کشد تا به‌خوبی آن را یاد بگیرید.

۶. در بازارهای کم‌نقدینگی گمراه‌کننده. در آلت‌کوین‌های کوچک، پروفایل حجم ممکن است سیگنال اشتباه بدهد.

هشدار: تکیه‌ی صرف بر پروفایل حجم

پروفایل حجم یک ابزار است، نه استراتژی کامل. هیچ‌گاه فقط بر اساس آن وارد پوزیشن نشوید. همیشه با تحلیل تکنیکال و مدیریت ریسک ترکیب کنید. در تحلیل بازار همیشه چند لایه تأیید لازم است.

نکات کاربردی برای کاربران ایرانی

کاربران ایرانی می‌توانند از پروفایل حجم بهره‌مند شوند:

۱. استفاده از تریدینگ‌ویو. تریدینگ‌ویو در ایران قابل دسترسی است. نسخه‌ی رایگان شامل VPVR با محدودیت است. برای استفاده‌ی نامحدود، اشتراک پولی یا اندیکاتورهای جامعه‌ی رایگان را امتحان کنید.

۲. پروفایل حجم برای چارت تومانی. در صرافی‌های ایرانی، پروفایل حجم معمولاً موجود نیست. می‌توانید چارت دلاری را در تریدینگ‌ویو تحلیل کنید و سطوح کلیدی را به چارت تومانی منتقل کنید.

۳. جایگزین‌های رایگان. GoCharting، TensorCharts و Coinalyze پروفایل حجم رایگان ارائه می‌دهند. این پلتفرم‌ها برای کاربران ایرانی قابل دسترس‌اند.

۴. ترکیب با تحلیل تکنیکال. پروفایل حجم را با تحلیل تکنیکال و حمایت و مقاومت ترکیب کنید.

۵. توجه به نقدینگی. سطوح HVN اغلب مناطق نقدینگی هستند. برای آربیتراژ، این سطوح مهم‌اند — راهنمای نقدینگی و راهنمای آربیتراژ.

۶. مدیریت ریسک. حتی با بهترین تحلیل، مدیریت ریسک ضروری است. از استاپ‌لاس استفاده کنید و حجم پوزیشن را کنترل کنید.

۷. بهترین زمان معامله. پروفایل حجم در زمان‌های پرنقدینگی بهتر کار می‌کند — راهنمای بهترین زمان معامله را ببینید.

۸. آموزش مداوم. برای مفاهیم پایه، دایره‌المعارف را ببینید.

سوالات متداول

پروفایل حجم (Volume Profile) چیست؟▾

پروفایل حجم (Volume Profile) یک اندیکاتور است که حجم معاملات را به‌جای زمان، روی سطوح قیمتی نمایش می‌دهد. به‌صورت یک هیستوگرام افقی روی چارت ظاهر می‌شود و نشان می‌دهد در هر سطح قیمت چقدر معامله انجام شده است. مهم‌ترین بخش آن POC (Point of Control) است — سطح قیمتی با بیشترین حجم معاملات.

تفاوت پروفایل حجم با حجم سنتی چیست؟▾

حجم سنتی (Traditional Volume) حجم معاملات را بر اساس زمان نشان می‌دهد — یعنی در هر کندل چقدر حجم بوده. اما پروفایل حجم حجم را بر اساس قیمت نشان می‌دهد — یعنی در هر سطح قیمت چقدر حجم بوده. به‌عبارت دیگر، حجم سنتی به شما می‌گوید «چه زمانی» معامله شده، اما پروفایل حجم به شما می‌گوید «کجا» (در چه قیمتی) معامله شده.

POC در پروفایل حجم چیست و چه کاربردی دارد؟▾

POC (Point of Control) سطح قیمتی است که بیشترین حجم معاملات در آن انجام شده. این سطح به‌عنوان «قیمت عادل» در نظر گرفته می‌شود و قیمت اغلب به سمت آن کشیده می‌شود. POC یک حمایت/مقاومت قوی است. اگر قیمت بالای POC باشد، POC حمایت است؛ اگر پایین POC باشد، POC مقاومت است.

چگونه پروفایل حجم را در تریدینگ‌ویو اضافه کنم؟▾

در تریدینگ‌ویو، روی Indicators کلیک کنید و جستجوی «Volume Profile» را بزنید. چندین نوع وجود دارد: Volume Profile Visible Range (VPVR — رایگان با محدودیت)، Volume Profile Fixed Range، Session Volume Profile (SVP). برخی از این‌ها نیاز به اشتراک پولی دارند. برای استفاده‌ی رایگان، می‌توانید از اندیکاتورهای جامعه‌ی تریدینگ‌ویو (مثل «Volume Profile [Lizard]») استفاده کنید.

HVN و LVN در پروفایل حجم چه تفاوتی دارند؟▾

HVN (High Volume Node) سطح قیمتی با حجم بالاست — نشان‌دهنده‌ی حمایت/مقاومت قوی است و قیمت معمولاً در آنجا متوقف یا برگشت می‌خورد. LVN (Low Volume Node) سطح قیمتی با حجم پایین است — قیمت در این سطوح سریع حرکت می‌کند (اصطکاک کم) و معمولاً به HVN بعدی می‌رسد. استراتژی رایج: از HVN معامله کنید، در LVN صبر کنید تا قیمت عبور کند.

جمع‌بندی

پروفایل حجم (Volume Profile) یکی از قدرتمندترین ابزارهای تحلیل تکنیکال است که حجم معاملات را به‌جای زمان، روی سطوح قیمتی نمایش می‌دهد. این ابزار به شما می‌گوید در هر سطح قیمت چقدر معامله انجام شده — و در نتیجه سطوح واقعی حمایت/مقاومت را نشان می‌دهد.

اجزای کلیدی شامل POC (نقطه‌ی کنترل)، VAH و VAL (لبه‌های محدوده‌ی ارزش)، HVN (گره حجم بالا) و LVN (گره حجم پایین) است. شکل‌های مختلف پروفایل (D-shape متعادل، P-shape صعودی، B-shape نزولی) حالت بازار را نشان می‌دهند. استراتژی‌های رایج شامل واکنش از POC، بازگشت از VAH/VAL، شکست LVN و مهاجرت POC است.

برای استفاده در تریدینگ‌ویو، می‌توانید از VPVR (با محدودیت رایگان) یا اندیکاتورهای رایگان جامعه استفاده کنید. پروفایل حجم به‌تنهایی کافی نیست — همیشه با تحلیل تکنیکال، الگوهای کندلی، اردر بوک و مدیریت ریسک ترکیب کنید. برای کاربران ایرانی، ترکیب پروفایل حجم دلاری با چارت تومانی یک استراتژی مفید است.

برای ادامه‌ی مسیر، راهنمای تحلیل تکنیکال، راهنمای حمایت و مقاومت، راهنمای استراتژی‌های ترید و دایره‌المعارف را ببینید.