آربی‌کوین
راهنمای استیبل‌کوین بیش از ۲۰۰۰ کلمهزمان مطالعه: ~۱۵ دقیقه

استیبل‌کوین (Stablecoin) چیست؟ راهنمای جامع

استیبل‌کوین‌ها (Stablecoins) ستون فقرات اکوسیستم کریپتو هستند — دارایی‌های با قیمت ثابت که نوسانات بازار را تلطیف می‌کنند، پایه‌ی دیفای را می‌سازند و در ایران به جفت‌ارز اصلی صرافی‌ها تبدیل شده‌اند. در این راهنما با انواع استیبل‌کوین، تتر، USDC، دای، ریسک Depeg، سقوط Terra UST و نقش استیبل‌کوین در بازار ایران آشنا می‌شوید.

مقدمه: استیبل‌کوین چیست؟

استیبل‌کوین (Stablecoin) نوعی رمزارز است که ارزش آن به دارایی باثباتی — معمولاً دلار آمریکا — وصل شده است. هدف استیبل‌کوین ترکیب مزایای بلاکچین (سرعت، امنیت، عدم تمرکز، قابلیت انتقال جهانی) با ثبات قیمت است. در حالی که بیت‌کوین ممکن است در یک روز ۱۰٪ نوسان کند، استیبل‌کوین‌ها معمولاً در محدوده‌ی ۰٫۹۹ تا ۱٫۰۱ دلار می‌مانند.

چرا مهم‌اند؟ استیبل‌کوین‌ها چسبی هستند که کل اکوسیستم کریپتو را کنار هم نگه می‌دارد. صرافی‌های غیرمتمرکز (مثل Uniswap) بدون استیبل‌کوین نمی‌توانستند کار کنند. پروتکل‌های وام‌دهی (مثل Aave) برای ارائه‌ی وام دلاری به استیبل‌کوین نیاز دارند. معامله‌گران برای فرار از نوسانات به استیبل‌کوین پناه می‌برند. در ایران، تتر (USDT) عملاً به جفت‌ارز اصلی بازار تبدیل شده است.

سهم بازار: از اواسط ۲۰۲۴، کل ارزش بازار استیبل‌کوین‌ها از ۱۵۰ میلیارد دلار فراتر رفته و USDT با بیش از ۱۱۰ میلیارد دلار سهم شیر را دارد. USDC با حدود ۳۰ میلیارد دلار در رتبه‌ی دوم و DAI با حدود ۵ میلیارد دلار در رتبه‌ی بعدی قرار دارد. برای درک بهتر این اعداد، راهنمای ارزش بازار را ببینید.

مشکل نوسانات کریپتو

بزرگ‌ترین مانع پذیرش گسترده‌ی رمزارزها، نوسانات شدید قیمت است. بیت‌کوین در سال ۲۰۱۷ از ۱٬۰۰۰ دلار به ۲۰٬۰۰۰ دلار رسید و در سال ۲۰۱۸ به ۳٬۰۰۰ دلار بازگشت. اتریوم در ۲۰۲۱ از ۱٬۰۰۰ دلار به ۴٬۸۰۰ دلار رسید و در ۲۰۲۲ به ۹۰۰ دلار سقوط کرد. این نوسانات برای سفته‌بازی خوب است، اما برای استفاده‌ی روزمره (پرداخت حقوق، خرید کالا، پس‌انداز) فاجعه‌بار است.

چرا نوسان دارد؟ رمزارزها برخلاف دلار یا یورو، هیچ بانک مرکزی پشتشان نیست که عرضه را کنترل کند. ارزش آن‌ها فقط بر اساس عرضه و تقاضای بازار تعیین می‌شود. بازار نیز نسبت به اخبار (مثل گفته‌های ایلان ماسک، تصمیمات SEC، یا تحریم‌ها) به‌شدت حساس است.

راه‌حل استیبل‌کوین: استیبل‌کوین‌ها ارزش خود را با وصل کردن به یک دارایی باثبات (مثل دلار) ثابت نگه می‌دارند. این کار رمزارز را برای استفاده‌ی روزمره، پرداخت بین‌المللی، و پایه‌ی پروتکل‌های دیفای مناسب می‌کند.

انواع استیبل‌کوین

استیبل‌کوین‌ها بر اساس نوع پشتوانه به چهار دسته‌ی اصلی تقسیم می‌شوند. هر کدام مکانیزم متفاوتی برای حفظ پگ (ارزش ثابت) استفاده می‌کند:

پشتوانه فیات
Fiat-Collateralized
مثال: USDT، USDC، BUSD

هر توکن با یک واحد پول فیات (معمولاً دلار) پشتیبانی می‌شود. ساده‌ترین و محبوب‌ترین نوع. صدور و فروختن آسان اما متمرکز است.

پشتوانه رمزارز
Crypto-Collateralized
مثال: DAI، LUSD

با رمزارزهای دیگر (مثل ETH) بیش از ۱۰۰٪ پشتیبانی می‌شوند تا نوسان پشتوانه را جبران کنند. غیرمتمرکز اما پیچیده‌تر.

پشتوانه کالا
Commodity-Collateralized
مثال: PAXG، XAUT

با کالاهایی مثل طلا پشتیبانی می‌شوند. هر توکن معادل یک اونس یا گرم طلاست. برای حفاظت از تورم جذاب اما کم‌نقدشوندگی‌تر.

الگوریتمی
Algorithmic
مثال: UST (سقوط‌کرده)، FRAX

بدون پشتوانه‌ی فیزیکی، با الگوریتم‌های عرضه و تقاضا ثابت نگه داشته می‌شوند. بسیار پرریسک — سقوط Terra UST نمونه‌ی بارز است.

تتر (USDT) — پادشاه استیبل‌کوین‌ها

تتر (USDT) اولین و بزرگ‌ترین استیبل‌کوین جهان است. این توکن در ۲۰۱۴ با نام «Realcoin» آغاز به کار کرد و خیلی زود به «Tether» تغییر نام داد. شرکت تولیدکننده، Tether Limited، در جزایر کیمن ثبت شده و مدعی است که هر USDT با یک دلار پشتیبانی می‌شود.

تاریخچه‌ی جنجالی: از همان ابتدا، تتر با اتهامات عدم شفافیت ذخایر روبرو بود. در ۲۰۱۹، دادستان کل نیویورک Tether و صرافی Bitfinex (وابسته به آن) را متهم کرد که ۸۵۰ میلیون دلار از ذخایر تتر را پوشش داده‌اند. در ۲۰۲۱، Tether با پرداخت ۱۸٫۵ میلیون دلار جریمه با دادستان نیویورک تسویه کرد. در ۲۰۲۴ نیز Tether و Bitfinex ۱۵۳ میلیون دلار به کمیسیون معاملات آتی کالا (CFTC) جریمه پرداختند.

ذخایر: تتر ادعا می‌کند ذخایرش شامل دلار نقد، اوراق قرضه‌ی دولتی آمریکا، وام‌های شرکتی، و رمزارز است. اما درصد دقیق هر دارایی همیشه شفاف نبوده و این یکی از نقاط ضعف اصلی USDT است.

کاربرد در ایران: تتر در ایران به‌طور کامل جا افتاده است. اکثر صرافی‌های ایرانی (مثل نوبیتکس، والکس، آبان‌تتر) از USDT به‌عنوان جفت‌ارز اصلی استفاده می‌کنند. قیمت تتر به تومان در واقع به‌عنوان نرخ دلار غیررسمی بازار ایران عمل می‌کند — قیمت زنده تتر. در صرافی‌های P2P ایرانی، میلیون‌ها دلار USDT روزانه معامله می‌شود — راهنمای معاملات P2P.

شبکه‌ها: USDT روی بلاکچین‌های متعددی منتشر شده: اتریوم (ERC-20)، ترون (TRC-20) — که به‌دلیل کارمزد پایین در ایران محبوب است —، بایننس اسمارت چین (BEP-20)، سولانا، آوالانچ و... برای راهنمای انتقال بین شبکه‌ها، راهنمای پل‌های بلاکچینی را ببینید.

ریسک تحریم برای کاربران ایرانی

تتر در گذشته کیف پول‌های مرتبط با ایران را مسدود کرده است. هرگز USDT را در کیف پول‌های صرافی‌های خارجی (مثل Binance یا Kraken) نگه ندارید. کیف پول‌های غیر‌امانی (Non-custodial) مثل Trust Wallet یا Ledger ایمن‌ترند — راهنمای کیف پول. برای جزئیات قانونی، راهنمای قوانین رمزارز در ایران را ببینید.

یواس‌دی‌سی (USDC) — استیبل‌کوین تنظیم‌شده

USDC در ۲۰۱۸ توسط کنسرسیوم Centre (مشتترک Circle و Coinbase) راه‌اندازی شد. این استیبل‌کوین با تمرکز بر شفافیت و تنظیم‌بودن، به استیبل‌کوین نهادهای مالی تبدیل شده است.

Circle: شرکت Circle، ناشر اصلی USDC، یک شرکت فین‌تک ثبت‌شده در آمریکا است که تحت نظارت نهادهای مالی فعالیت می‌کند. ذخایر USDC به‌صورت ماهانه توسط Grant Thornton LLP (و سپس Deloitte) حسابرسی می‌شود و گزارش‌ها به‌صورت عمومی منتشر می‌شود.

ذخایر: برخلاف تتر، USDC فقط در دارایی‌های با نقدشوندگی بالا نگهداری می‌شود: دلار نقد و اوراق قرضه‌ی کوتاه‌مدت دولتی آمریکا. این شفافیت باعث شد USDC به استیبل‌کوین ترجیحی برای نهادهای مالی، صندوق‌های سرمایه‌گذاری و پروتکل‌های بزرگ دیفای تبدیل شود.

بحران مارس ۲۰۲۳: وقتی بانک Silicon Valley Bank (SVB) ورشکست شد، Circle فاش کرد که ۳٫۳ میلیارد دلار از ذخایر USDC در این بانک گیر کرده است. قیمت USDC موقتاً به ۰٫۸۷ دلار سقوط کرد — یک نمونه‌ی واقعی از ریسک Depeg. خوشبختانه وزارت خزانه‌داری آمریکا تضمین کرد که سپرده‌ها برگردانده شوند و USDC به سرعت به ۱ دلار بازگشت.

محبوبیت در ایران: برخلاف USDT، USDC در ایران کمتر جا افتاده و نقدشوندگی کمتری دارد. اما برای کاربرانی که شفافیت را مهم می‌دانند، USDC گزینه‌ی بهتری است.

دای (DAI) — استیبل‌کوین غیرمتمرکز

دای (DAI) مهم‌ترین استیبل‌کوین غیرمتمرکز جهان است. این توکن توسط پروتکل MakerDAO (یکی از قدیمی‌ترین پروژه‌های دیفای) منتشر می‌شود و برخلاف USDT و USDC، هیچ شرکت مرکزی پشت آن نیست. هیچ‌کس نمی‌تواند کیف پول DAI شما را مسدود کند — راهنمای حاکمیت غیرمتمرکز.

نحوه‌ی کار (Over-collateralization): برای ایجاد DAI، کاربر باید دارایی (مثل ETH، WBTC، یا حتی USDC) را در MakerVault قفل کند. مثلاً برای ایجاد ۱۰۰ DAI، باید حدود ۱۵۰ دلار ETH قفل کند. این «بیش‌پشتوانگی» (over-collateralization) به سیستم اجازه می‌دهد حتی اگر قیمت ETH ۳۰٪ افت کند، DAI همچنان پشتوانه داشته باشد.

قیمت‌گذاری خودکار: اگر ارزش دارایی قفل‌شده زیر حد آستانه (Liquidation Ratio) برسد، قرارداد هوشمند به‌طور خودکار دارایی را به حراج می‌گذارد و DAI را پس می‌گیرد. این مکانیزم با کمک اوراکل‌های قیمت (مثل Chainlink) کار می‌کند — راهنمای اوراکل‌ها.

حاکمیت: MakerDAO توسط دارندگان توکن MKR اداره می‌شود. آن‌ها روی پارامترها (مثل نرخ ثبات، آستانه‌ی حراج، اوراکل‌ها) رأی می‌دهند. این مدل حاکمیت، الگوی بسیاری از DAOهای دیگر شد — راهنمای DAO.

مزایا: غیرمتمرکز، مقاوم در برابر تحریم، شفاف (همه چیز روی بلاکچین قابل مشاهده است). معایب: پیچیدگی بالاتر، نقدشوندگی کمتر از USDT، و وابستگی به اوراکل‌ها.

استیبل‌کوین‌های الگوریتمی و ریسک Depeg

استیبل‌کوین‌های الگوریتمی جسورانه‌ترین (و خطرناک‌ترین) نوع استیبل‌کوین هستند. آن‌ها هیچ پشتوانه‌ی واقعی ندارند — فقط با الگوریتم‌های عرضه و تقاضا، ارزش خود را ثابت نگه می‌دارند.

مکانیزم معمول: این استیبل‌کوین‌ها معمولاً با یک توکن خواهر (sister token) همراهند. وقتی قیمت استیبل‌کوین زیر ۱ دلار می‌رود، الگوریتم توکن‌های خواهر را می‌سوزاند و استیبل‌کوین جدید ایجاد می‌کند تا عرضه را کم کند و قیمت را برگرداند. وقتی بالای ۱ دلار می‌رود، برعکس عمل می‌کند.

سقوط Terra UST (مِه ۲۰۲۲): TerraUSD (UST) بزرگ‌ترین استیبل‌کوین الگوریتمی جهان بود که با توکن LUNA در تعادل نگه داشته می‌شد. در ۹ مِه ۲۰۲۲، UST از ۱ دلار به ۰٫۹۸ سقوط کرد. الگوریتم شروع به چاپ لانه‌وار LUNA کرد تا UST را به ۱ دلار برگرداند. اما اعتماد از بین رفته بود — ترس باعث شد همه‌ی UST خود را بفروشند، LUNA به صفر رسید و UST به چند سنت سقوط کرد. در عرض چند روز، حدود ۶۰ میلیارد دلار سرمایه از بین رفت. این بزرگ‌ترین فروپاشی تاریخ کریپتو تا آن زمان بود.

درس‌ها: سقوط Terra نشان داد که استیبل‌کوین‌های کاملاً الگوریتمی (بدون پشتوانه‌ی خارجی) ذاتاً شکننده‌اند و در زمان وحشت بازار به «مرگ مارپیچی» (death spiral) دچار می‌شوند. پس از این رویداد، اعتماد به الگوریتمی‌ها به‌شدت کاهش یافت و FRAX به‌سمت پشتوانه‌ی ترکیبی (الگوریتمی + فیات) حرکت کرد.

هشدار: ریسک Depeg

حتی استیبل‌کوین‌های بزرگ هم می‌توانند دچار ریزش پگ (Depeg) شوند. USDC در مارس ۲۰۲۳ به ۰٫۸۷ دلار سقوط کرد، DAI در مارس ۲۰۲۰ به ۰٫۸۸ دلار رسید، و UST به صفر رفت. هیچ‌گاه تمام سرمایه‌ی خود را در یک استیبل‌کوین نگه ندارید و همیشه استیبل‌کوین‌های مختلف (USDT، USDC، DAI) را در سبد داشته باشید. برای محافظت از سرمایه، راهنمای جلوگیری از کلاهبرداری را مطالعه کنید.

جدول مقایسه‌ی استیبل‌کوین‌ها

در جدول زیر، مهم‌ترین استیبل‌کوین‌ها از نظر پشتوانه، تمرکز، شفافیت و کاربرد مقایسه شده‌اند:

استیبل‌کوینپشتوانهتمرکزشفافیتحجم بازار
USDTدلار/اوراق/واممتمرکز (Tether Ltd)متوسط~۱۱۰ میلیارد دلار
USDCدلار/اوراق کوتاه‌مدتمتمرکز (Circle)بالا~۳۰ میلیارد دلار
DAIرمزارز (ETH، USDC)غیرمتمرکز (MakerDAO)بسیار بالا~۵ میلیارد دلار
BUSDدلارمتمرکز (Paxos)بالادر حال کاهش (توقف صدور)
FRAXترکیبی (الگوریتم+دلار)نیمه‌غیرمتمرکزبالا~۶۵۰ میلیون دلار
PAXGطلامتمرکز (Paxos)بالا~۵۰۰ میلیون دلار

کاربردهای استیبل‌کوین

استیبل‌کوین‌ها ده‌ها کاربرد دارند. مهم‌ترین آن‌ها:

۱. جفت‌ارز معاملاتی: در صرافی‌ها، استیبل‌کوین‌ها به‌عنوان جفت‌ارز استفاده می‌شوند (مثل BTC/USDT، ETH/USDC). این کار نیاز به تبدیل مداوم به دلار فیات را حذف می‌کند — راهنمای آربیتراژ.

۲. پایه‌ی دیفای: پروتکل‌های وام‌دهی (Aave، Compound)، صرافی‌های غیرمتمرکز (Uniswap، Curve)، و مشتقات (dYdX) همگی به استیبل‌کوین وابسته‌اند — راهنمای دیفای.

۳. حواله‌ی ارزانی: انتقال ۱۰٬۰۰۰ دلار از طریق بانک‌های سنتی چند روز طول می‌کشد و ۵۰–۱۰۰ دلار کارمزد دارد. با استیبل‌کوین روی ترون (TRC-20)، در چند ثانیه و با کمتر از ۱ دلار منتقل می‌شود.

۴. ذخیره‌ی ارزش: در کشورهای با تورم بالا (آرژانتین، ترکیه، ایران)، استیبل‌کوین به‌عنوان جایگزین دلار برای حفظ ارزش پس‌انداز استفاده می‌شود — راهنمای سرمایه‌گذاری کریپتو.

۵. پرداخت حقوق و دستمزد: شرکت‌های دورکار و فریلنسرهای بین‌المللی با استیبل‌کوین حقوق می‌گیرند و می‌پردازند.

۶. در برابر CBDC: بانک‌های مرکزی در حال توسعه‌ی ارز دیجیتال بانک مرکزی (CBDC) هستند تا با استیبل‌کوین رقابت کنند — راهنمای CBDC.

چشم‌انداز قانون‌گذاری

استیبل‌کوین‌ها در سراسر جهان مورد توجه نهادهای نظارتی هستند. چند روند مهم:

اتحادیه اروپا — MiCA: قانون بازارهای کریپتو (MiCA) از ۳۰ ژوئن ۲۰۲۴ در اروپا اجرایی شد. این قانون، ناشران استیبل‌کوین را ملزم به نگهداری ذخایر در بانک‌های جداگانه، حسابرسی منظم، و رعایت محدودیت‌های صدور می‌کند. تتر تاکنون مجوز MiCA نگرفته و در برخی صرافی‌های اروپایی (مثل Coinbase EU) با محدودیت مواجه است.

آمریکا — SEC و CFTC: در آمریکا، استیبل‌کوین‌ها در منطقه‌ی خاکستری قانون‌گذاری قرار دارند. SEC برخی استیبل‌کوین‌ها را «اوراق بهادار» می‌داند. لایحه‌ی GENIUS و STABLE در کنگره در حال بررسی‌اند که چارچوب فدرال برای استیبل‌کوین‌ها تعیین می‌کنند.

آسیا: سنگاپور، هنگ‌کنگ و ژاپن چارچوب‌های واضحی دارند. هنگ‌کنگ به‌تازگی مجوزهای استیبل‌کوین صادر کرده و حتی تتر هم درخواست مجوز داده است.

ریسک‌های استیبل‌کوین

۱. ریسک Depeg (ریزش پگ): هر استیبل‌کوین ممکن است موقتاً یا دائمی از ۱ دلار فاصله بگیرد. UST کاملاً از بین رفت، USDC در ۲۰۲۳ موقتاً به ۰٫۸۷ رسید.

۲. ریسک تمرکز: استیبل‌کوین‌های متمرکز (USDT، USDC) به یک شرکت وابسته‌اند. اگر آن شرکت ورشکست شود یا توسط دولت مسدود شود، استیبل‌کوین ارزش خود را از دست می‌دهد.

۳. عدم شفافیت ذخایر: مخصوصاً در مورد USDT، هنوز شفافیت کامل درباره‌ی ترکیب ذخایر وجود ندارد. اگر ذخایر به‌طور ناگهانی از دست بروند، USDT ارزش خود را از دست می‌دهد.

۴. ریسک تحریم: برای کاربران ایرانی، USDT و USDC ریسک تحریم دارند. تتر در گذشته کیف پول‌های مرتبط با نهادهای تحریمی را مسدود کرده است.

۵. ریسک سیستمی: استیبل‌کوین‌ها چنان در اکوسیستم دیفای جا افتاده‌اند که فروپاشی یکی می‌تواند باعث واکنش زنجیره‌ای شود. سقوط UST در ۲۰۲۲ باعث فروپاشی پروتکل‌های Celsius و Voyager هم شد.

استیبل‌کوین در ایران

استیبل‌کوین‌ها در ایران به‌ویژه تتر (USDT) نقش منحصربه‌فردی دارند. در ادامه، نکات کلیدی برای کاربران ایرانی:

۱. USDT به‌عنوان جفت‌ارز اصلی: اکثر صرافی‌های ایرانی (نوبیتکس، والکس، آبان‌تتر، رمزینکس) از USDT به‌عنوان جفت‌ارز اصلی استفاده می‌کنند. قیمت USDT به تومان به‌عنوان شاخص نرخ دلار غیررسمی عمل می‌کند — قیمت زنده تتر.

۲. شبکه‌ی TRC-20 محبوب: به‌دلیل کارمزد بسیار پایین (کمتر از ۱ دلار) و سرعت بالا، اکثر انتقال‌های USDT در ایران روی شبکه‌ی ترون (TRC-20) انجام می‌شود. شبکه‌ی اتریوم (ERC-20) به‌دلیل کارمزد بالا (گاهی ۵–۳۰ دلار) کمتر استفاده می‌شود — راهنمای ترون.

۳. تبدیل USDT به تومان: ساده‌ترین راه، استفاده از صرافی‌های ایرانی معتبر است — بررسی صرافی‌های ایرانی و راهنمای خرید. برای مبادلات P2P نیز راهنمای معاملات P2P را ببینید.

۴. نگهداری امن: هرگز USDT را در صرافی‌های خارجی (Binance، KuCoin) نگه ندارید — ریسک مسدود شدن حساب زیاد است. از کیف پول‌های غیرامانی (Trust Wallet، Ledger، Trezor) استفاده کنید — راهنمای کیف پول.

۵. ریسک تحریم: تتر در گذشته کیف پول‌های مرتبط با نهادهای تحریمی ایران را مسدود کرده است. هرگز از آدرس‌های مرتبط با صرافی‌های ایرانی بزرگ در تراکنش‌های دیفای بین‌المللی استفاده نکنید.

۶. جایگزین غیرمتمرکز: اگر نگران تمرکز USDT هستید، DAI گزینه‌ی غیرمتمرکزتری است که هیچ نهاد مرکزی نمی‌تواند آن را مسدود کند — راهنمای دیفای.

۷. قوانین: از نظر بانک مرکزی ایران، رمزارزها به‌طور رسمی به‌رسمیت شناخته نشده‌اند اما معامله‌ی آن‌ها به‌طور کامل ممنوع هم نیست. برای جزئیات، راهنمای قوانین رمزارز در ایران را ببینید.

نکته‌ی کاربردی: تنوع در استیبل‌کوین

برای کاهش ریسک، سرمایه‌ی استیبل‌کوین خود را بین چند توکن تقسیم کنید (مثلاً ۵۰٪ USDT، ۳۰٪ USDC، ۲۰٪ DAI). این کار در صورت ریزش پگ یکی، بخش بزرگی از سرمایه را حفظ می‌کند. برای درک انواع توکن و چارچوب کلی، راهنمای انواع توکن و دایره‌المعارف را ببینید.

سوالات متداول

استیبل‌کوین (Stablecoin) چیست؟▾

استیبل‌کوین نوعی رمزارز است که ارزش آن به دارایی باثباتی مثل دلار آمریکا، یورو، طلا یا حتی رمزارز دیگر وصل شده است. هدف استیبل‌کوین ترکیب مزایای بلاکچین (سرعت، امنیت، غیرمتمرکزبودن) با ثبات قیمت است. تتر (USDT)، USDC و دای (DAI) محبوب‌ترین استیبل‌کوین‌ها هستند که هر کدام تقریباً برابر با یک دلار آمریکا معامله می‌شوند.

آیا تتر (USDT) واقعاً با دلار پشتیبانی می‌شود؟▾

شرکت Tether ادعا می‌کند که هر USDT با دارایی‌های معادل یک دلار (شامل دلار، اوراق قرضه، و سرمایه‌گذاری‌های دیگر) پشتیبانی می‌شود. اما Tether تاکنون حسابرسی کامل و شفاف ارائه نکرده و در گذشته به‌دلیل عدم شفافیت ذخایر جریمه شده است. به همین دلیل، ریسک Depeg (ریزش پگ) همیشه وجود دارد. با این حال، USDT همچنان پرکاربردترین استیبل‌کوین در بازار ایران است.

تفاوت USDT و USDC در چیست؟▾

هر دو استیبل‌کوین مبتنی بر دلار آمریکا هستند، اما USDC توسط شرکت Circle (تنظیم‌شده در آمریکا) منتشر می‌شود و ذخایر آن به‌طور ماهانه توسط شرکت‌های حسابداری معتبر حسابرسی می‌شود. تتر (USDT) توسط شرکت Teter Limited (ثبت‌شده در جزایر کیمن) منتشر می‌شود و شفافیت کمتری دارد. به همین دلیل، نهادهای مالی بزرگتر USDC را ترجیح می‌دهند، اما در بازارهای نوظهور و ایران USDT سهم بالاتری دارد.

سقوط Terra UST چه بود و چه درسی دارد؟▾

در می ۲۰۲۲، استیبل‌کوین الگوریتمی TerraUSD (UST) که با توکن LUNA در تعادل نگه داشته می‌شد، دچار ریزش پگ (Depeg) شد و در عرض چند روز به صفر رسید. حدود ۶۰ میلیارد دلار سرمایه از بین رفت. این رویداد نشان داد که استیبل‌کوین‌های الگوریتمی (بدون پشتوانه واقعی) بسیار پرریسک هستند. درس مهم: فقط از استیبل‌کوین‌هایی استفاده کنید که پشتوانه‌ی واقعی و شفاف دارند، مثل USDC یا DAI.

چرا صرافی‌های ایرانی از USDT به‌عنوان جفت‌ارز استفاده می‌کنند؟▾

صرافی‌های ایرانی معمولاً به‌جای دلار یا تومان، از USDT به‌عنوان جفت‌ارز اصلی استفاده می‌کنند تا کاربران بتوانند دارایی خود را در برابر نوسانات قیمت بیت‌کوین و التکوین‌ها حفظ کنند. USDT به‌راحتی قابل انتقال است، نقدشوندگی بالایی دارد و در برابر تورم تومان مقاومت می‌کند. اما کاربران باید بدانند که نگهداری USDT ریسک تحریم و ریزش پگ را نیز به‌همراه دارد — برای اطلاعات بیشتر راهنمای قوانین رمزارز در ایران را ببینید.

جمع‌بندی

استیبل‌کوین‌ها یکی از مهم‌ترین نوآوری‌های دنیای کریپتو هستند — دارایی‌های با قیمت ثابت که نوسانات بازار را تلطیف می‌کنند، پایه‌ی دیفای را می‌سازند و به‌ویژه در ایران به جفت‌ارز اصلی بازار تبدیل شده‌اند. چهار نوع اصلی (فیات، رمزارز، کالا، الگوریتمی) هر کدام مزایا و ریسک‌های خاص خود را دارند.

تتر (USDT) با سهم شیر بازار، جنجال‌های ذخایر و کاربرد گسترده در ایران، مهم‌ترین استیبل‌کوین جهان است. USDC با تمرکز بر شفافیت و تنظیم‌بودن، گزینه‌ی نهادهای مالی است. DAI نشان می‌دهد که استیبل‌کوین‌های غیرمتمرکز کاملاً ممکن‌اند. سقوط Terra UST در مِه ۲۰۲۲ نیز درس آموخت که استیبل‌کوین‌های الگوریتمی بدون پشتوانه‌ی واقعی، شکننده‌اند.

برای کاربران ایرانی، نکات کلیدی عبارت‌اند از: نگهداری امن در کیف پول‌های غیرامانی، تنوع در استیبل‌کوین‌ها، توجه به ریسک تحریم، و استفاده از صرافی‌های معتبر ایرانی. برای ادامه‌ی مسیر، راهنمای دیفای، راهنمای CBDC، راهنمای پل‌های بلاکچینی و دایره‌المعارف را ببینید.