مقدمه: RWA چیست؟
RWA (Real World Assets) به داراییهای فیزیکی یا مالی دنیای واقعی گفته میشود که بهصورت توکن روی بلاکچین نمایش داده میشوند. بهعبارت سادهتر، RWA پلی است میان دنیای سنتی مالی (Traditional Finance یا TradFi) و دنیای دیفای (DeFi).
مثال ساده: فرض کنید یک ملک ۱۰۰ هزار دلاری دارید. میخواهید آن را به ۱۰۰ توکن ۱۰۰۰ دلاری تبدیل کنید تا سرمایهگذاران خرد بتوانند در آن مشارکت کنند. این کار، توکنایز کردن (Tokenization) نام دارد. حالا این توکنها میتوانند روی بلاکچین معامله شوند، بهعنوان وثیقه در دیفای استفاده شوند، یا در یک استیبلکوین پشتیبانی شوند.
مثال بزرگتر: صندوق BUIDL بلکراک (بزرگترین شرکت مدیریت دارایی جهان) در مارس ۲۰۲۴ راهاندازی شد. این صندوق در اوراق قرضه دولتی کوتاهمدت آمریکا سرمایهگذاری میکند و توکن آن روی اتریوم معامله میشود. این یعنی سرمایهگذاران نهادی میتوانند بهجای استفادهی سنتی از یک بانک، در اوراق قرضه دولتی از طریق بلاکچین سرمایهگذاری کنند.
چرا اهمیت دارد؟ اقتصاد جهانی حدود ۴۵۰ تریلیون دلار ارزش دارد. بازار کریپتو فعلاً حدود ۲ تا ۳ تریلیون دلار است. اگر حتی ۱۰ درصد از داراییهای سنتی به توکن تبدیل شود، بازار RWA به ۴۵ تریلیون دلار میرسد — یعنی ۲۰ برابر کل کریپتوی فعلی.
برای درک بهتر، پیشنهاد میکنیم ابتدا راهنمای دیفای و راهنمای استیبلکوینها را بخوانید.
چرا RWA یک روایت مهم ۲۰۲۴ است؟
RWA به چند دلیل در ۲۰۲۴ به یک روایت اصلی تبدیل شد:
۱. افزایش نرخ بهره: در ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴، فدرال رزرو نرخ بهره را از ۰٫۲۵٪ به ۵٫۲۵٪ رساند. این یعنی اوراق قرضه دولتی آمریکا (Treasuries) ناگهان بازدهی ۴ تا ۵ درصد پیدا کرد. اما این بازده برای کاربران کریپتو قابل دسترسی نبود. RWA این فاصله را پر کرد: حالا کاربران دیفای میتوانستند با توکنهایی مثل USDY یا OUSG به این بازدهی «بدون ریسک» دسترسی پیدا کنند.
۲. ورود غولهای مالی: بلکراک (با دارایی ۱۰ تریلیون دلاری)، فرانکلین تمپلتون، جیپی مورگان و سایر غولهای مالی سنتی وارد فضای RWA شدند. این اعتباربخشی، توجه کل بازار را جلب کرد.
۳. تقاطع با استیبلکوینها: استیبلکوینهای غیرمتمرکز مثل DAI و LUSD برای پایداری به داراییهای کمنوسان نیاز دارند. RWA این فرصت را فراهم کرد تا این استیبلکوینها با اوراق قرضه دولتی پشتیبانی شوند و همزمان بازده تولید کنند.
۴. پیشبینیهای بزرگ: شرکت مشاورهی BCG (Boston Consulting Group) پیشبینی کرد بازار RWA تا ۲۰۳۰ به ۱۶ تریلیون دلار میرسد. سیتیگروپ (Citi) عدد ۴ تا ۵ تریلیون دلار را تا ۲۰۳۰ محتمل دانست. این اعداد، توجه سرمایهگذاران را به خود جلب کرد.
۵. رشد شگفتانگیز TVL: TVL (Total Value Locked) پروتکلهای RWA از حدود ۲ میلیارد دلار در ابتدای ۲۰۲۳ به بیش از ۱۲ میلیارد دلار در ۲۰۲۴ رسید — رشد ۶ برابری.
RWA چگونه کار میکند؟
فرآیند توکنایز کردن یک دارایی واقعی معمولاً شامل این مراحل است:
مرحله ۱ — انتخاب دارایی. یک دارایی فیزیکی یا مالی انتخاب میشود. مثلاً یک ملک در نیویورک یا یک اوراق قرضه دولتی ۱ میلیون دلاری.
مرحله ۲ — ساخت ساختار حقوقی (SPV). یک شرکت حقوقی به نام SPV (Special Purpose Vehicle) ایجاد میشود که مالک واقعی دارایی است. این شرکت تضمین میکند که دارایی فقط برای این هدف استفاده شود و در صورت ورشکستگی ارائهدهنده، در دسترس طلبکاران قرار نگیرد.
مرحله ۳ — قرارداد هوشمند. یک قرارداد هوشمند روی بلاکچین (معمولاً اتریوم یا یک L2) نوشته میشود که توکنها را صادر میکند. هر توکن نمایندهی یک سهم از دارایی است.
مرحله ۴ — نهاد نگهدارنده (Custodian). یک نهاد معتبر (مثل بانک یا شرکت بیمه) دارایی فیزیکی را نگه میدارد و تضمین میکند که توکنها به دارایی واقعی متصلاند.
مرحله ۵ — اوراکل قیمت. یک اوراکل (مثل Chainlink) قیمت لحظهای دارایی را به بلاکچین میآورد. این برای استفادهی توکن بهعنوان وثیقه در دیفای ضروری است.
مرحله ۶ — توزیع و معامله. توکنها به سرمایهگذاران فروخته میشوند و سپس میتوانند روی صرافیهای غیرمتمرکز (DEX) معامله شوند، بهعنوان وثیقه برای وام استفاده شوند، یا در ییلد فارمینگ مشارکت کنند.
مرحله ۷ — بازپرداخت. اگر دارایی سود تولید کند (مثلاً کرایهی ملک یا سود اوراق قرضه)، این سود به داراییداران توکن پرداخت میشود — معمولاً بهصورت خودکار از طریق قرارداد هوشمند.
انواع داراییهای توکنایز شده
RWA طیف وسیعی از داراییها را شامل میشود. مهمترین آنها:
بیشترین حجم. صندوقهایی مثل BUIDL، OUSG و USDY اوراق قرضه دولتی آمریکا را توکنایز میکنند. بازدهی بدون ریسک ۴ تا ۵ درصد.
وامدهی به شرکتها و کسبوکارها. پروتکلهای Centrifuge، Maple و Goldfinch در این حوزه فعالاند. بازده ۸ تا ۱۲ درصد با ریسک بالاتر.
توکنایز کردن ملک و تقسیم آن به سهام کوچک. پروتکلهایی مثل RealT و Lofty اجازه میدهند از ۵۰ دلار در یک ملک سرمایهگذاری کنید.
PAXG (طلای توکنایز شده)، Tether Gold (XAUT) و توکنهای مشابه. هر توکن معادل یک گرم یا یک اونس طلاست.
نسخهی توکنایز شدهی سهام مثل تسلای، اپل یا آمازون. در بورسهای سنتی معامله نمیشوند اما در دیفای قابل استفادهاند. پروتکلهایی مثل Backed و Synthetix.
توکنایز کردن نقاشیهای مشهور، ساعتهای لوکس و... پروتکل Masterworks و Particle در این حوزه فعالاند. امکان مالکیت جزئی یک اثر هنری چند میلیون دلاری.
پروتکلهای اصلی RWA
مهمترین پروتکلهای RWA در ۲۰۲۴:
بزرگترین ارائهدهندهی توکنایز شدهی اوراق قرضه دولتی آمریکا. USDY یک استیبلکوین با بازده است که توسط Treasuries پشتیبانی میشود. OUSG نسخهی توکنایز شدهی صندوق OUS است.
MakerDAO بیش از ۲٫۵ میلیارد دلار اوراق قرضه دولتی آمریکا و اعتبار خصوصی در خزانهی خود نگه میدارد تا استیبلکوین DAI را پشتیبانی کند. این بزرگترین استفادهی دیفای از RWA است.
پلتفرم اعتبار خصوصی توکنایز شده. کسبوکارها میتوانند صورتحسابها، املاک یا اعتبارات خود را توکنایز کرده و از سرمایهگذاران وام بگیرند. اولین پلتفرم بزرگ RWA برای اعتبار خصوصی.
پروتکل وامدهی نهادی. وامهای بزرگ به borrowerهای تأییدشده (صندوقهای پوشش ریسک، شرکتها) با بازدهی برای lenderها. تمرکز بر اعتبار خصوصی و وامهای تضمینشده.
پروتکل نوآورانه که امکان معاملهی بازدهی آیندهی داراییها (از جمله RWA مثل استیبلکوینهای بازدهدار) را میدهد. سرمایهگذار میتواند بازدهی ثابت قفل کند یا روی بازدهی متغیر شرط ببندد.
اولین صندوق Mutual بلکراک روی اتریوم. در اوراق قرضه دولتی کوتاهمدت آمریکا سرمایهگذاری میکند و سود روزانه بهصورت توکن میدهد. بزرگترین نشانهی ورود مالی سنتی به RWA.
برای درک بهتر معماری این پروتکلها، راهنمای توکنومیکس و راهنمای انواع توکن را ببینید.
ورود مالی سنتی (TradFi) به RWA
مهمترین اتفاق در ۲۰۲۴ ورود غولهای مالی سنتی به RWA بود:
BlackRock: با دارایی ۱۰ تریلیون دلاری، بزرگترین شرکت مدیریت دارایی جهان. در مارس ۲۰۲۴ صندوق BUIDL را روی اتریوم راهاندازی کرد. این صندوق در کمتر از یک سال به بیش از ۶۰۰ میلیون دلار رسید.
Franklin Templeton: با دارایی ۱٫۵ تریلیون دلاری. صندوق FOBIX (Franklin OnChain U.S. Government Money Fund) را روی بلاکچین Stellar و سپس Polygon راهاندازی کرد. اولین صندوق Mutal Fund آمریکا که از بلاکچین برای ثبت معاملات استفاده میکرد.
JPMorgan: بزرگترین بانک آمریکا. پلتفرم Onyx را برای تسویهی بینبانکی با JPM Coin (استیبلکوین اختصاصی) راهاندازی کرده. همچنین در پروژههای توکنایز کردن با چینلینک همکاری میکند.
Société Générale: بانک فرانسوی. صندوق Eurcv را روی اتریوم منتشر کرد و اوراق قرضهی توکنایز شده صادر میکند.
HSBC: پلتفرم HSBC Orion را برای توکنایز کردن طلا (با همکاری بانک انگلستان) راهاندازی کرد.
این ورود، پیام مهمی داشت: RWA دیگر یک آزمایش دیفای نیست، یک طبقهی دارایی واقعی است که بزرگترین نهادهای مالی جهان آن را جدی میگیرند. برای درک بهتر، راهنمای تحلیل بنیادین را ببینید.
مزایای RWA
RWA چندین مزیت کلیدی دارد:
۱. مالکیت جزئی (Fractional Ownership): یک ملک ۱ میلیون دلاری برای بیشتر افراد قابل خرید نیست. اما اگر به ۱۰۰۰ توکن ۱۰۰۰ دلاری تبدیل شود، هر کس میتواند یک سهم بخرد. این موضوع، سرمایهگذاری در داراییهای گران را برای عموم ممکن میکند.
۲. معامله ۲۴/۷: بورسهای سنتی فقط ۶ تا ۷ ساعت در روز کاری فعالاند. اما توکنهای RWA روی بلاکچین ۲۴ ساعته، ۷ روز هفته معامله میشوند.
۳. شفافیت: همهی تراکنشها روی بلاکچین قابل مشاهدهاند. این بر خلاف مالی سنتی است که اغلب opaque (غیرشفاف) است. هر کس میتواند بداند چه مقدار طلا در PAXG وجود دارد یا چه مقدار اوراق قرضه در BUIDL.
۴. نقدشوندگی بهتر: داراییهایی مثل املاک بهطور سنتی بسیار غیرنقدشوندهاند (فروش یک ملک میتواند ماهها طول بکشد). توکنایز کردن، این داراییها را در یک بازار ثانویه نقدشونده قرار میدهد.
۵. ترکیبپذیری در دیفای: توکنهای RWA میتوانند بهعنوان وثیقه برای وام، در استخرهای نقدینگی AMM، یا در پروتکلهای ییلد فارمینگ استفاده شوند. این یعنی یک دارایی سنتی، تمام امکانات دیفای را بهدست میآورد.
۶. دسترسی جهانی: یک کاربر در کشور در حال توسعه میتواند در اوراق قرضه دولتی آمریکا (که یکی از امنترین داراییهای جهان است) سرمایهگذاری کند — چیزی که قبلاً عملاً غیرممکن بود.
نکتهی کاربردی: ترکیب RWA با استیبلکوینها
یکی از جذابترین کاربردهای RWA، استیبلکوینهای با بازده (Yield-Bearing Stablecoins) است. توکنهایی مثل USDY یا sDAI ارزشی برابر ۱ دلار دارند اما همزمان ۴ تا ۷ درصد بازدهی سالانه میدهند. این یعنی بهجای نگهداری غیرفعال USDC، میتوانید استیبلکوین با بازده نگه دارید. برای درک عمیقتر، راهنمای استیبلکوینها را ببینید.
ریسکهای RWA
با وجود مزایا، RWA ریسکهای جدی هم دارد:
۱. پیچیدگی حقوقی: هر کشور قوانین متفاوتی برای داراییهای مالی دارد. یک توکن املاک در آمریکا ممکن است در اروپا غیرقانونی باشد. این موضوع، رشد جهانی RWA را محدود میکند.
۲. وابستگی به اوراکل: قیمت توکن RWA به اوراکل (مثل Chainlink) وابسته است. اگر اوراکل اشتباه کند یا دستکاری شود، قیمت توکن هم اشتباه خواهد بود. حمله به اوراکل، یکی از راههای هک پروتکلهای RWA است.
۳. ریسک طرف مقابل (Counterparty): اگر شرکت نگهدارنده (Custodian) ورشکست شود، چه میشود؟ این دقیقاً همان مشکلی است که در FTX رخ داد. RWA در نهایت به نهادهای متمرکز وابسته است.
۴. ریسک صلاحیت دادگاه (Jurisdiction): اگر یک توکن املاک در آمریکا صادر شده و شما در ایران آن را خریداری کنید، در صورت اختلاف، باید به کدام دادگاه مراجعه کنید؟ این سوال هنوز پاسخ روشنی ندارد.
۵. ریسک تمرکز: بیشتر RWAها به یک نگهدارندهی متمرکز (مثل Coinbase Custody) وابستهاند. این بر خلاف فلسفهی غیرمتمرکز دیفای است.
۶. ریسک نقدشوندگی: در زمان فشار بازار، ممکن است نقدشوندگی توکن RWA ناگهان خشک شود. مثلاً در مارس ۲۰۲۳ (بحران بانک Sillicon Valley)، توکنهای وابسته به اوراق قرضه دولتی افت شدیدی داشتند.
۷. ریسک قانونی (Securities Law): SEC ممکن است بسیاری از توکنهای RWA را بهعنوان «اوراق بهادار» طبقهبندی کند. این موضوع، محدودیتهای جدی برای پروژهها ایجاد میکند.
برای درک عمیقتر ریسکها، راهنمای مدیریت ریسک را ببینید.
هشدار: ریسکهای خاص RWA
سرمایهگذاری در RWA با چندین لایه ریسک همراه است: ریسک قرارداد هوشمند، ریسک نهاد نگهدارنده، ریسک اوراکل، ریسک قانونی و ریسک نقدشوندگی. هر توکن RWA باید با دقت بررسی شود: چه کسی نگهدارنده است؟ آیا حسابرسی شده؟ آیا محدودیت جغرافیایی دارد؟ هرگز در یک پروتکل RWA بیش از ۵ درصد سرمایهی خود قرار ندهید. برای یادگیری نکات امنیتی، راهنمای جلوگیری از کلاهبرداری را ببینید.
RWA در برابر داراییهای دیفای
تفاوتهای کلیدی RWA با داراییهای بومی دیفای:
| ویژگی | RWA | دارایی بومی دیفای |
|---|---|---|
| منشأ دارایی | بیرون از بلاکچین (فیزیکی یا مالی) | درون بلاکچین (متولد شده از قرارداد هوشمند) |
| پشتوانه | دارایی واقعی یا تعهد قانونی | سایر داراییهای دیفای (مثلاً ETH پشتوانهی DAI در نسخهی اولیه) |
| نیاز به نهاد بیرونی | بله (نگهدارنده، اوراکل، شرکت حقوقی) | خیر (کاملاً غیرمتمرکز) |
| تنظیمگری | بله (معمولاً بهعنوان اوراق بهادار) | محدود یا صفر |
| ریسک تمرکز | بالا (وابسته به نهاد نگهدارنده) | پایینتر (تا حدی غیرمتمرکز) |
| بازده | ۴ تا ۱۲ درصد (شبیه مالی سنتی) | متغیر، میتواند منفی هم باشد |
| شفافیت | متوسط (وابسته به افشای نهاد) | بالا (همهچیز روی بلاکچین) |
| نقدشوندگی | رو به افزایش اما هنوز محدود | بالا در پروتکلهای بزرگ |
این تفاوتها نشان میدهد RWA و داراییهای بومی دیفای نقشهای متفاوتی در پورتفو دارند. RWA برای بازدهی پایدار و ریسک پایین، و داراییهای بومی برای رشد بالا اما با ریسک بیشتر. برای درک بهتر، راهنمای لایه ۲ و راهنمای پلها را ببینید.
نکات کاربردی برای کاربران ایرانی
کاربران ایرانی با چالشها و فرصتهای خاصی در حوزهی RWA مواجهاند:
۱. دسترسی به اوراق قرضه دولتی آمریکا: اوراق قرضه دولتی آمریکا یکی از امنترین داراییهای جهان است. اما بهدلیل تحریمها، کاربران ایرانی بهطور سنتی نمیتوانند آن را بخرند. در نظریه، RWA این امکان را فراهم میکند. اما در عمل، اکثر پروتکلهای RWA (مثل Ondo و BUIDL) کاربران ایرانی را بهدلیل KYC و تحریمها مسدود میکنند.
۲. دسترسی غیرمستقیم از طریق استیبلکوینها: یکی از راههای دور زدن این محدودیت، استفاده از استیبلکوینهایی است که بهطور غیرمستقیم با RWA پشتیبانی میشوند. مثلاً DAI بخش بزرگی از پشتوانهاش را در RWA نگه میدارد. نگهداری DAI یعنی در معرض غیرمستقیم RWA بودن. اما توجه کنید که این بازدهی مستقیم به شما نمیرسد — راهنمای استیبلکوینها.
۳. توکنایز کردن املاک داخلی: یک فرصت بکر برای ایران. با وجود تورم بالا و علاقهی مردم به املاک، توکنایز کردن املاک میتواند سرمایهگذاری خرد را ممکن کند. اما هنوز چارچوب قانونی روشنی برای این کار در ایران وجود ندارد.
۴. ریسکهای تحریم: حتی اگر یک پروتکل RWA ایرانیان را مسدود نکرده باشد، در آینده ممکن است این کار را بکند. مثلاً اگر Aave یک توکن RWA را اضافه کند و بعداً تحت فشار SEC، ایرانیان را مسدود کند، دارایی شما ممکن است قفل شود.
۵. مالیات: سود از RWA مشمول مالیات است. قوانین دقیق در حال تکاملاند. برای اطلاعات بیشتر، راهنمای مالیات کریپتو را ببینید.
۶. قوانین: فعالیت در پروتکلهای RWA بینالمللی ممکن است از نظر قوانین ایران چالشبرانگیز باشد — راهنمای قوانین رمزارز در ایران.
۷. جایگزینهای داخلی: در حال حاضر هیچ پروتکل RWA داخلی فعال وجود ندارد. اما با توجه به توسعهی بلاکچینهای داخلی (مثل بلاکچین نهن، فاریا، کیووان)، در آینده ممکن است شاهد توکنایز کردن املاک یا اوراق قرضهی داخلی باشیم.
نکتهی کاربردی: شروع با RWA
برای کاربر ایرانی، سادهترین راه آشنایی با RWA، استفاده از استیبلکوینهای مرتبط با RWA است. مثلاً نگهداری sDAI (نسخهی بازدهدار DAI در Compound) به شما بازدهای میدهد که از RWA تأمین میشود. اما همیشه قبل از هر سرمایهگذاری، محدودیتهای جغرافیایی، ریسکهای قرارداد هوشمند و وضعیت قانونی را بررسی کنید. برای ادامهی مسیر، راهنمای سرمایهگذاری و راهنمای حاکمیت غیرمتمرکز را ببینید.
سوالات متداول
RWA (دارایی دنیای واقعی) چیست؟▾
RWA (Real World Assets) به داراییهای فیزیکی یا مالی دنیای واقعی گفته میشود که بهصورت توکن روی بلاکچین نمایش داده میشوند. این داراییها شامل املاک، اوراق قرضه دولتی (Treasuries)، سهام، کالاها (طلا، نفت)، آثار هنری، اعتبارات خصوصی (Private Credit) و حتی صورتحسابها هستند. هدف RWA این است که مزایای بلاکچین (معامله ۲۴ ساعته، شفافیت، مالکیت جزئی) را به داراییهای سنتی گسترش دهد. انتظار میرود بازار RWA تا ۲۰۳۰ به ۱۶ تریلیون دلار برسد.
تفاوت RWA با داراییهای دیفای (DeFi Native) چیست؟▾
داراییهای دیفای مثل ETH، UNI یا AAVE کاملاً درون بلاکچین متولد میشوند و هیچ پشتوانهی فیزیکی ندارند. اما RWA به یک دارایی واقعی بیرون از بلاکچین (مثل یک ملک یا اوراق قرضه دولتی) متصل است. این یعنی RWA به نهادهای قانونی، اوراکلها و ساختار حقوقی (مثل SPV) وابسته است. در عوض، داراییهای دیفای کاملاً غیرمتمرکز و مستقلاند. بهعنوان مثال، DAI ممکن است با اوراق قرضه دولتی (یک RWA) پشتیبانی شود، در حالی که USDC با دلار سنتی پشتیبانی میشود.
صندوق BUIDL بلکراک چیست؟▾
BUIDL (BlackRock USD Institutional Digital Liquidity Fund) اولین صندوق Mutual بلکراک است که روی اتریوم توکنایز شده است. این صندوق در مارس ۲۰۲۴ راهاندازی شد و در اوراق قرضه دولتی کوتاهمدت آمریکا سرمایهگذاری میکند. توکن BUIDL به داراییداران سود روزانه (بهصورت توکن اضافی) میدهد و ارزش هر توکن همیشه ۱ دلار است. BUIDL بهسرعت به یکی از مهمترین پروتکلهای RWA تبدیل شد و در کمتر از یک سال به بیش از ۶۰۰ میلیون دلار دارایی رسید.
بزرگترین پروتکلهای RWA کدامند؟▾
بزرگترین پروتکلهای RWA عبارتاند از: ۱) MakerDAO با بیش از ۲٫۵ میلیارد دلار خزانه RWA (این خزانه بخش عمدهی پشتوانهی DAI است). ۲) Ondo Finance با محصولات USDY و OUSG که نسخهی توکنایز شدهی اوراق قرضه دولتیاند. ۳) Centrifuge که پلتفرم اعتبار خصوصی توکنایز شده است. ۴) Maple Finance برای وامدهی نهادی. ۵) Pendle که امکان معاملهی بازدهی آیندهی RWAها را میدهد. ۶) صندوق BUIDL بلکراک که مستقیماً توسط بزرگترین شرکت مدیریت دارایی جهان پشتیبانی میشود.
آیا کاربران ایرانی میتوانند از RWA استفاده کنند؟▾
بیشتر پروتکلهای RWA بهدلیل ماهیت قانونی (تنظیمشده بهعنوان اوراق بهادار) کاربران آمریکایی و ایرانی را محدود میکنند. مثلاً Ondo Finance و BUIDL فقط برای سرمایهگذاران تأییدشده (Accredited Investors) قابل دسترسیاند. اما کاربران ایرانی میتوانند از طریق استیبلکوینهایی مثل DAI (که بخشی از پشتوانهاش RWA است) بهطور غیرمستقیم در معرض RWA باشند. همچنین، توکنایز کردن املاک داخلی یک حوزهی نوظهور است که میتواند در آینده برای ایران هم جذاب باشد. همیشه قبل از سرمایهگذاری، محدودیتهای جغرافیایی و قانونی را بررسی کنید.
جمعبندی
RWA (Real World Assets) یکی از مهمترین روایتهای بازار کریپتو در ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ است. ایدهی آن ساده اما انقلابی است: داراییهای سنتی مثل اوراق قرضه دولتی، املاک، اعتبار خصوصی و کالاها را به توکن روی بلاکچین تبدیل کنیم. پیشبینی میشود بازار RWA تا ۲۰۳۰ به ۱۶ تریلیون دلار برسد.
پروتکلهای اصلی RWA شامل Ondo Finance، MakerDAO (با ۲٫۵ میلیارد دلار خزانهی RWA)، Centrifuge، Maple Finance، Pendle و صندوق BUIDL بلکراک هستند. ورود غولهای مالی سنتی (BlackRock، Franklin Templeton، JPMorgan) به این حوزه، اعتباربخشی بزرگی به RWA بوده است.
اما RWA با ریسکهای جدی همراه است: پیچیدگی حقوقی، وابستگی به اوراکل، ریسک طرف مقابل، ریسک صلاحیت دادگاه و ریسک قانونی. برای کاربران ایرانی، دسترسی مستقیم به پروتکلهای RWA بهدلیل تحریمها و محدودیتهای KYC دشوار است. اما استفادهی غیرمستقیم از طریق استیبلکوینهایی مثل DAI امکانپذیر است. برای ادامهی مسیر، راهنمای دیفای، راهنمای استیبلکوینها، راهنمای اوراکلها و دایرهالمعارف را ببینید.