آربی‌کوین
راهنمای اکوسیستم TON بیش از ۲۰۰۰ کلمهزمان مطالعه: ~۱۸ دقیقه

اکوسیستم تون (TON / Toncoin) چیست؟ راهنمای جامع

TON (The Open Network) یک بلاکچین لایه ۱ است که در ابتدا توسط Pavel Durov، بنیان‌گذار تلگرام، در ۲۰۱۸ طراحی شد. پس از رها کردن تلگرام در ۲۰۲۰، جامعه‌ی TON Foundation پروژه را ادامه داد. اکنون TON با معماری Masterchain/Workchain، sharding پویا و یکپارچگی عمیق با تلگرام، رقابت برای تبدیل شدن به لایه‌ی Web3 برای ۹۰۰ میلیون کاربر تلگرام را آغاز کرده. در این راهنما، با معماری، Toncoin، dAppها، Notcoin و نکات کاربردی برای کاربران ایرانی آشنا می‌شوید.

مقدمه: TON چیست؟

TON (The Open Network) یک بلاکچین لایه ۱ با معماری sharding پویا است که در ابتدا توسط تلگرام طراحی شد و اکنون توسط TON Foundation به‌صورت مستقل توسعه داده می‌شود. هدف اصلی TON، ایجاد یک بلاکچین با مقیاس‌پذیری نامحدود و یکپارچگی عمیق با تلگرام است.

ویژگی‌های کلیدی TON:

• sharding پویا: شبکه به‌صورت خودکار به شارد (زنجیره‌ی فرعی) تقسیم می‌شود تا با افزایش تراکنش‌ها، مقیاس‌پذیر بماند — تئوریکاً TPS نامحدود.
• معماری چندلایه: Masterchain + Workchains + Shardchains — هر کدام نقش متفاوتی دارند.
• TVM اختصاصی: ماشین مجازی TON با EVM سازگار نیست. زبان‌های FunC و Tact.
• اجماع Catchain BFT: PoS با نهایی شدن سریع.
• یکپارچگی تلگرام: TON به‌عنوان لایه‌ی Web3 برای ۹۰۰ میلیون کاربر تلگرام طراحی شده — کیف پول TON Space، بات @wallet، پرداخت‌های بات تلگرامی.

TON در ۲۰۲۴ با انفجار بازی‌های تلگرامی (Notcoin، Hamster Kombat) به شهرت جهانی رسید. TVL دیفای آن از چند میلیون دلار به بیش از ۷۰۰ میلیون دلار صعود کرد و توکن TON از ۲ دلار به بالای ۷ دلار رسید.

برای درک مفاهیم پایه‌ی بلاکچین، راهنمای بلاکچین و برای مکانیزم‌های اجماع، راهنمای مکانیزم‌های اجماع را ببینید.

تاریخچه: از Telegram Open Network تا TON

داستان TON با Pavel Durov، بنیان‌گذار تلگرام و VK (VKontakte)، شروع می‌شود. Durov در ۲۰۱۸ اعلام کرد که تلگرام در حال ساخت یک بلاکچین به‌نام Telegram Open Network (TON) است و توکن آن GRAM خواهد بود. تلگرام در سال ۲۰۱۸ با فروش خصوصی GRAM بیش از ۱٫۷ میلیارد دلار جمع‌آوری کرد — یکی از بزرگ‌ترین ICOهای تاریخ.

شکست قانونی: در اکتبر ۲۰۱۹، SEC آمریکا (کمیسیون اوراق بهادار) تلگرام را به‌دلیل فروش GRAM به‌صورت اوراق بهادار ثبت‌نشده شکایت کرد. در مه ۲۰۲۰، تلگرام در دادگاه شکست خورد و موظف شد ۱٫۲ میلیارد دلار به سرمایه‌گذاران برگرداند و ۱۸٫۵ میلیون دلار جریمه بپردازد. تلگرام پروژه‌ی TON را رسماً رها کرد.

ادامه‌ی جامعه: در ۲۰۲۰، جامعه‌ی توسعه‌دهندگان مستقل، پروژه را با نام The Open Network ادامه داد. توکن GRAM به Toncoin (TON) تغییر نام داد. TON Foundation تشکیل شد و توسعه را به‌صورت غیرمتمرکز ادامه داد.

بازگشت تلگرام: در ۲۰۲۲–۲۰۲۳، تلگرام دوباره به TON علاقه نشان داد. در سپتامبر ۲۰۲۳، Pavel Durov رسماً اعلام کرد که تلگرام با TON همکاری می‌کند و TON را به‌عنوان بلاکچین Web3 خود پذیرفته. کیف پول TON Space در تلگرام ادغام شد و بات‌های تلگرامی می‌توانند با TON پرداخت کنند. این یک برگشت تاریخی برای پروژه‌ای بود که تلگرام در ۲۰۲۰ آن را رها کرده بود.

در ۲۰۲۴، با انفجار Notcoin و Hamster Kombat، TON به یکی از پرطرفدارترین اکوسیستم‌های کریپتو تبدیل شد. برای چشم‌انداز سرمایه‌گذاری، راهنمای سرمایه‌گذاری رمزارز را ببینید.

معماری Masterchain و Shardchain

معماری TON منحصربه‌فرد است و از سه لایه تشکیل می‌شود:

• Masterchain: زنجیره‌ی اصلی که وضعیت کل شبکه را پیگیری می‌کند. ولیدیتورها، بلاک‌های Workchain و هش‌های نهایی در اینجا ثبت می‌شوند. Masterchain فقط برای اجماع نهایی استفاده می‌شود و تراکنش‌های کاربردی روی آن اجرا نمی‌شوند.
• Workchains: تا ۲۳۲ زنجیره‌ی فرعی می‌تواند وجود داشته باشد. هر Workchain می‌تواند قوانین خود را داشته باشد (مثلاً یک Workchain برای EVM، یک برای TVM، یک برای بیت‌کوین). Workchain اصلی TON، پایه‌ی اکوسیستم فعلی است.
• Shardchains: هر Workchain می‌تواند به Shardchains کوچک‌تر تقسیم شود. وقتی ترافیک یک Shard زیاد می‌شود، خودکار به دو Shard تقسیم می‌شود (split) و وقتی کم می‌شود، با هم ادغام می‌شود (merge). این sharding پویا است.

مقیاس‌پذیری نامحدود: به‌دلیل sharding پویا، تئوریکاً TON می‌تواند میلیون‌ها تراکنش در ثانیه را پردازش کند. در عمل، سرعت فعلی چند هزار TPS است و با رشد شبکه، می‌تواند بیشتر شود.

این معماری با اتریوم تفاوت اساسی دارد — اتریوم روی L2 تکیه می‌کند (با اجرای تراکنش خارج از زنجیره)، در حالی که TON مقیاس‌پذیری را در خود زنجیره‌ی L1 فراهم می‌کند. برای درک لایه ۲، راهنمای لایه ۲ را ببینید.

TVM و زبان‌های FunC/Tact

TON از ماشین مجازی اختصاصی خود به‌نام TVM (TON Virtual Machine) استفاده می‌کند. این ماشین با EVM (ماشین مجازی اتریوم) سازگار نیست — یعنی قراردادهای Solidity اتریوم نمی‌توانند مستقیماً روی TON اجرا شوند.

زبان‌های برنامه‌نویسی:

• FunC: زبان اصلی TON. شبیه به C و Lisp. سطح پایین، سریع، اما پیچیده. بیشتر قراردادهای اصلی TON (مثل STON.fi، Tonstakers) به FunC نوشته شده‌اند.
• Tact: زبان جدیدتر و ساده‌تر (معرفی ۲۰۲۳). شبیه به TypeScript. هدف آن ساده‌سازی توسعه‌ی قراردادهای هوشمند برای توسعه‌دهندگان جدید است. در حال رشد سریع است.
• Fift: زبان سطح پایین برای کامپایل FunC به bytecode TVM. توسعه‌دهندگان معمولی مستقیماً با آن کار نمی‌کنند.

چرا TVM؟ TVM برای اجرای موازی و sharding طراحی شده — برخلاف EVM که تراکنش‌ها را به‌صورت متوالی اجرا می‌کند. این یعنی TVM می‌تواند با sharding پویا هماهنگ شود و سرعت بالاتری ارائه دهد. اما هزینه‌اش این است که اکوسیستم توسعه‌دهندگان TON کوچک‌تر از اتریوم است.

برای درک قراردادهای هوشمند، راهنمای قرارداد هوشمند را ببینید.

اجماع Catchain BFT

TON از مکانیزم اجماع Catchain BFT (Byzantine Fault Tolerance) استفاده می‌کند — یک نوع PoS که بر پایه‌ی BFT کلاسیک ساخته شده.

نحوه‌ی کار:

• ولیدیتورها: دارندگان TON می‌توانند توکن خود را استیک کنند و در انتخاب ولیدیتورها شرکت کنند. حدود ۳۵۰ ولیدیتور فعال در Masterchain دارند.
• BFT: تراکنش‌ها وقتی نهایی می‌شوند که ۲/۳ ولیدیتورها تأیید کنند — مشابه بسیاری از بلاکچین‌های BFT.
• زمان بلوک: حدود ۵ ثانیه، نهایی شدن در کمتر از ۱۰ ثانیه.
• Shard-level اجماع: هر Shardchain می‌تواند ولیدیتورهای خود را داشته باشد (با ولیدیتورهای Masterchain هماهنگ).

مزایا: نهایی شدن سریع، مقاومت در برابر ۱/۳ ولیدیتورهای مخرب، سازگاری با sharding.

معایب: نسبت به اتریوم متمرکزتر (تعداد کمتر ولیدیتورها)، اما نسبت به BSC غیرمتمرکزتر. برای درک تفاوت مکانیزم‌های اجماع، راهنمای مکانیزم‌های اجماع و برای استیکینگ، راهنمای استیکینگ را ببینید.

توکن Toncoin (TON)

Toncoin (با نماد TON) توکن بومی شبکه‌ی TON است. این توکن جانشین GRAM (توکن اصلی تلگرام) شده است.

عرضه: TON عرضه‌ی اولیه‌ی نامحدود دارد، اما با سوزاندن کارمزد تراکنش‌ها، در بلندمدت کاهش‌تورمی می‌شود. عرضه‌ی فعلی حدود ۲٫۵ میلیارد TON است. توزیع اولیه شامل تلگرام (تا رها کردن پروژه)، توسعه‌دهندگان، و استخراج اولیه (PoW Givers) بود.

کاربردهای TON:

• پرداخت کارمزد گس: هر تراکنش در TON با TON پرداخت می‌شود.
• استیکینگ: برای انتخاب ولیدیتورها و کسب پاداش (سالانه ۴–۶٪).
• حاکمیت: رأی‌گیری روی پروپوزال‌های شبکه.
• پرداخت در dAppها: STON.fi، DeDust و سایر dAppها از TON به‌عنوان توکن اصلی استفاده می‌کنند.
• سرویس‌های TON: TON DNS (نام دامنه)، TON Storage (ذخیره‌سازی)، TON Payments.
• پرداخت در بات‌های تلگرامی: بات‌ها می‌توانند با TON پرداخت کنند.

برای استیکینگ TON می‌توانید آن را به‌طور مستقیم استیک کنید یا از پروتکل‌های استیکینگ مایع (مثل Tonstakers با tsTON یا Bemo با stTON) استفاده کنید — راهنمای استیکینگ و راهنمای استیکینگ مایع. برای توکنومیکس، راهنمای توکنومیکس را ببینید.

یکپارچگی با تلگرام

بزرگ‌ترین مزیت TON نسبت به سایر بلاکچین‌ها، یکپارچگی عمیق با تلگرام است. تلگرام با ۹۰۰ میلیون کاربر فعال ماهانه، یکی از بزرگ‌ترین پلتفرم‌های پیام‌رسان جهان است. TON به‌عنوان لایه‌ی Web3 تلگرام عمل می‌کند.

محصولات یکپارچه:

• TON Space (کیف پول): کیف پول غیرحضانتی که در تلگرام ادغام شده. کاربران می‌توانند بدون نصب اپلیکیشن جدا، TON و توکن‌های دیگر را نگه دارند و تراکنش کنند.
• @wallet (بات کیف پول): کیف پول قدیمی‌تر تلگرامی. کاربران می‌توانند با ارسال پیام به @wallet، TON و USDT بفرستند و دریافت کنند.
• Telegram Mini Apps: توسعه‌دهندگان می‌توانند اپلیکیشن‌های Web3 را در تلگرام ادغام کنند (مثل بازی‌های Notcoin و Hamster Kombat). این یک تجربه‌ی کاربری بسیار ساده‌تر از dAppهای سنتی است.
• پرداخت بات تلگرامی: بات‌ها می‌توانند با TON یا USDT روی TON، پرداخت کنند. کاربران بدون نیاز به خروج از تلگرام، خرید می‌کنند.

چرا این مهم است؟ بیشتر کاربران کریپتو کیف پول متامسک و web3 را پیچیده می‌دانند. تلگرام با یکپارچه‌سازی TON، تجربه‌ای آشناتر (مشابه پیام‌رسانی) ارائه می‌دهد. این می‌تواند میلیون‌ها کاربر جدید را به کریپتو وارد کند — راهنمای SocialFi را ببینید.

نکته‌ی راهبردی: TON = Web3 برای کاربران تلگرام

TON اولین بلاکچینی است که به‌صورت طبیعی به یک پلتفرم پیام‌رسانی با صدها میلیون کاربر متصل است. اگر تلگرام موفق شود TON را به کاربران خود بقبولاند، این یک کانال توزیع بی‌سابقه برای کریپتو خواهد بود. این همان چیزی است که اتریوم، سولانا و سایر L1ها ندارند — یک مسیر کاربر از پیام‌رسان به wallet.

dAppها و پروتکل‌های اصلی TON

اکوسیستم TON با وجود نوپا بودن، سریع‌رشدترین اکوسیستم کریپتوی ۲۰۲۴ است. مهم‌ترین dAppها و پروتکل‌ها:

STON.fi
DEX (AMM)
پروتکل روی شبکه‌ی TON
بزرگ‌ترین صرافی غیرمتمرکز TON. امکان swap توکن‌های TON با کارمزد پایین. توکن بومی STON. رابط کاربری ساده و یکپارچه با تلگرام.
DeDust
DEX (AMM)
پروتکل روی شبکه‌ی TON
صرافی غیرمتمرکز رقیب STON.fi. از مدل Concentrated Liquidity (مشابه Uniswap v4) استفاده می‌کند. توکن بومی SCALE.
Tonstakers
Liquid Staking
پروتکل روی شبکه‌ی TON
بزرگ‌ترین پروتکل استیکینگ مایع TON. توکن tsTON نسخه‌ی مایع استیک‌شده‌ی TON. پاداش استیکینگ + امکان استفاده در دیفای.
EVAA
Lending
پروتکل روی شبکه‌ی TON
پروتکل وام‌دهی روی TON. امکان وام‌دهی و استقراض با استفاده از TON و سایر توکن‌ها به‌عنوان وثیقه. الهام‌گرفته از Aave.
GetGems
NFT Marketplace
پروتکل روی شبکه‌ی TON
بزرگ‌ترین بازار NFT روی TON. امکان خرید، فروش و حراج NFT. توکن بومی GEM. با کیف پول تلگرام یکپارچه است.
Tonstakers / Bemo
Liquid Staking
پروتکل روی شبکه‌ی TON
Bemo یکی دیگر از پروتکل‌های استیکینگ مایع TON با توکن stTON. رقیب اصلی Tonstakers. هر دو به دارندگان پاداش استیکینگ می‌دهند.
Notcoin
Clicker Game
پروتکل روی شبکه‌ی TON
بازی clicker تلگرامی که ۳۵ میلیون بازیکن داشت. توکن NOT در می ۲۰۲۴ airdrop شد. شروع‌دهنده‌ی انقلاب mini-apps تلگرامی.
Hamster Kombat
Clicker Game
پروتکل روی شبکه‌ی TON
بازی تلگرامی با ۳۰۰ میلیون بازیکن (تا اواسط ۲۰۲۴). توکن HMSTR در سپتامبر ۲۰۲۴ airdrop شد. یکی از بزرگ‌ترین پدیده‌های کریپتوی ۲۰۲۴.

برای استفاده از این dAppها، کیف پول TON Space یا @wallet کافی است. اکثر dAppها به‌صورت Telegram Mini App هستند و در داخل تلگرام باز می‌شوند. برای راهنمای AMMها، راهنمای AMM و برای دیفای، راهنمای دیفای را ببینید.

دیفای TON و رشد TVL در ۲۰۲۴

TVL (Total Value Locked) دیفای TON در ۲۰۲۴ رشد انفجاری داشت. از کمتر از ۲۰ میلیون دلار در ابتدای ۲۰۲۴ به بیش از ۷۰۰ میلیون دلار در اواسط ۲۰۲۴ رسید — رشد ۳۵ برابری در چند ماه.

علت رشد:

• Notcoin airdrop (می ۲۰۲۴): موفقیت NOT نشان داد که TON می‌تواند کاربران تلگرامی را به کریپتو تبدیل کند. سرمایه‌گذاران به TON توجه کردند.
• Hamster Kombat و سایر بازی‌ها: میلیون‌ها کاربر جدید به TON آمدند.
• TON Space: با ادغام در تلگرام، استفاده از TON ساده شد.
• پاداش استیکینگ: Tonstakers و Bemo پاداش‌های جذاب ارائه دادند.

ترکیب TVL: STON.fi و DeDust بزرگ‌ترین سهم را دارند (DEXها). Tonstakers و Bemo (استیکینگ مایع) بخش بزرگی دارند. EVAA (وام‌دهی) در حال رشد است.

چالش‌ها: اکوسیستم TON هنوز کوچک است و پروژه‌های کمی دارد. همچنین، TVL می‌تواند به‌سرعت کاهش یابد (مثل زمانی که airdrop تمام می‌شود). برای مدیریت ریسک، راهنمای مدیریت ریسک را ببینید.

سرویس‌های TON (DNS، Storage، Payments، Proxy)

TON فقط یک بلاکچین برای دیفای نیست. اکوسیستم آن شامل چندین سرویس زیرساختی است:

• TON DNS: سرویس نام دامنه‌ی انسان‌خواندنی. به‌جای آدرس طولانی، می‌توان از نامی مثل "alice.ton" استفاده کرد. دامنه‌های .ton به‌صورت NFT قابل خرید و فروش هستند.
• TON Storage: ذخیره‌سازی فایل غیرمتمرکز (مشابه IPFS یا Torrent). کاربران فایل‌ها را با هزینه‌ی TON ذخیره می‌کنند و می‌توانند دسترسی را به‌صورت رمزنگاری‌شده مدیریت کنند.
• TON Payments: کانال‌های پرداخت (Payment Channels) برای میکروتراکنش‌های فوری و کم‌هزینه. مشابه Lightning Network بیت‌کوین.
• TON Proxy: یک VPN غیرمتمرکز که ترافیک کاربر را از طریق نودهای TON عبور می‌دهد. مفید برای دور زدن سانسور.

این سرویس‌ها TON را از یک بلاکچین ساده به یک اکوسیستم کامل Web3 تبدیل می‌کنند. برای درک پل‌های کراس‌چین و ارتباط TON با سایر بلاکچین‌ها، راهنمای پل‌ها را ببینید.

Notcoin و انقلاب Mini-apps تلگرامی

در اواخر ۲۰۲۳، یک بازی ساده‌ی تلگرامی به‌نام Notcoinراه‌اندازی شد. کاربران با کلیک روی تصویر سکه، NOT جمع‌آوری می‌کردند. این بازی به‌سرعت وایرال شد و تا می ۲۰۲۴ بیش از ۳۵ میلیون بازیکن داشت.

Airdrop تاریخی: در می ۲۰۲۴، توکن NOT روی TON عرضه شد و به ۳۵ میلیون بازیکن airdrop شد — یکی از بزرگ‌ترین airdropهای تاریخ کریپتو. NOT در عرض چند روز به ارزش بازار میلیاردها دلاری رسید.

الگوی Notcoin: موفقیت Notcoin، الگویی برای بازی‌های بعدی شد:

• Hamster Kombat: بازی clicker با ۳۰۰ میلیون بازیکن تا اواسط ۲۰۲۴. توکن HMSTR در سپتامبر ۲۰۲۴ airdrop شد.
• Catizen، Blum، Yescoin: بازی‌های مشابه با میلیون‌ها بازیکن.
• پلتفرم‌های ایجاد بازی: Open Builders و سایر پلتفرم‌ها به توسعه‌دهندگان ابزار ساخت بازی تلگرامی می‌دهند.

چرا این مهم است؟ این بازی‌ها میلیون‌ها کاربر جدید به TON آوردند. بسیاری از این کاربران اولین بار بود که با کریپتو کار می‌کردند — از طریق یک تجربه‌ی آشنا (تلگرام). این همان چیزی است که کریپتو سال‌ها به دنبالش بود: onboarding ساده برای کاربران غیرفنی. برای درک GameFi، راهنمای GameFi و برای airdropها، راهنمای airdrop را ببینید.

هشدار: ریسک بازی‌های تلگرامی

بسیاری از بازی‌های تلگرامی جدید (هزاران بازی) با هدف پمپ و دامپ یا کلاهبرداری طراحی شده‌اند. توکن‌های آن‌ها بعد از airdrop به‌سرعت سقوط می‌کنند. هرگز بیش از مبلغی که حاضر به از دست دادن آن هستید، در این بازی‌ها سرمایه‌گذاری نکنید. برای جلوگیری از کلاهبرداری، راهنمای جلوگیری از کلاهبرداری را ببینید.

TON vs سایر L1ها

TON با سایر بلاکچین‌های لایه ۱ تفاوت‌های اساسی دارد. بزرگ‌ترین مزیت آن، پلتفرم توزیع تلگرام است:

ویژگیTONEthereum
زمان بلوکحدود ۵ ثانیهحدود ۱۲ ثانیه
مکانیزم اجماعCatchain BFT (PoS)Gasper (PoS)
سازگاری EVMخیر (TVM اختصاصی)بله (اصل EVM)
زبان قراردادFunC / TactSolidity
پشتیبان اصلیجامعه‌ی TON + تلگرامبنیاد اتریوم + جامعه‌ی جهانی
حوزه‌ی تخصصیWeb3 برای کاربران تلگرامدیفای، NFT، RWA، L2
TVL دیفایچند صد میلیون دلارده‌ها میلیارد دلار
مقیاس‌پذیریSharding پویا (Infinite)از طریق L2

جمع‌بندی: TON برای اپلیکیشن‌های مصرفی با تعداد کاربر زیاد (مثل بازی، پرداخت خرد، social) مناسب است. اتریوم برای دیفای بزرگ و RWA مناسب‌تر است. در عمل، TON یک niche market (کاربران تلگرامی) را هدف گرفته — راهنمای SocialFi و راهنمای GameFi را ببینید.

نکات کاربردی برای کاربران ایرانی

TON برای کاربران ایرانی به‌ویژه جذاب است چون تلگرام در ایران محبوبیت بسیار بالایی دارد. در ادامه، نکات کلیدی را مرور می‌کنیم:

۱. تلگرام در ایران: تلگرام یکی از محبوب‌ترین پیام‌رسان‌ها در ایران است. تخمین زده می‌شود بیش از ۵۰ میلیون ایرانی از تلگرام استفاده می‌کنند. این یعنی TON از طریق تلگرام به‌طور طبیعی به کاربران ایرانی دسترسی دارد.

۲. کیف پول TON Space: کیف پول TON Space را در تنظیمات تلگرام پیدا کنید. غیرحضانتی است و seed phrase به شما می‌دهد. مراقب آن باشید — راهنمای کیف پول.

۳. بات @wallet: کیف پول قدیمی‌تر تلگرامی. ساده‌تر از TON Space اما کمتر غیرحضانتی. مناسب برای تراکنش‌های کوچک.

۴. خرید TON: TON در صرافی‌های ایرانی و بین‌المللی (OKX، Bybit، KuCoin) لیست شده. TON را بخرید و به کیف پول TON Space بفرستید (شبکه‌ی TON).

۵. بازی‌های تلگرامی: Notcoin، Hamster Kombat و سایر بازی‌ها برای ایرانیان قابل دسترسی هستند. با کیف پول TON Space متصل می‌شوند. مراقب باشید — بسیاری از بازی‌های جدید کلاهبرداری هستند.

۶. دیفای TON: با TON می‌توانید در STON.fi یا DeDust ترید کنید، در Tonstakers استیک کنید، یا در EVAA وام بدهید — راهنمای دیفای.

۷. TON DNS: می‌توانید دامنه‌ی .ton بخرید و آدرس کیف پول خود را ساده کنید. این برای کسب‌وکارهای ایرانی که می‌خواهند TON دریافت کنند، مفید است.

۸. مراقب شبکه‌ی اشتباه: هنگام انتقال TON، حتماً مطمئن شوید شبکه‌ی مقصد TON است (نه ERC-20 یا BEP-20).

۹. مالیات و قوانین: سود از معاملات در TON مشمول مالیات است. فعالیت در بازی‌های تلگرامی یا دیفای از نظر قوانین ایران چالش‌برانگیز است — راهنمای مالیات و راهنمای قوانین رمزارز در ایران.

۱۰. آموزش: با مفاهیم پایه‌ی کریپتو آشنا شوید — دایره‌المعارف را ببینید.

نکته‌ی کاربردی: شروع با TON از تلگرام

برای شروع: ۱) تلگرام را باز کنید و در تنظیمات، TON Space را فعال کنید. ۲) آدرس کیف پول TON خود را کپی کنید. ۳) TON را از صرافی ایرانی بخرید و به آدرس بفرستید (شبکه‌ی TON). ۴) به یک بازی تلگرامی مثل Notcoin بروید و کیف پول را متصل کنید. ۵) برای ترید، به STON.fi یا DeDust بروید.

سوالات متداول

TON (The Open Network) چیست و چه ربطی به تلگرام دارد؟▾

TON (The Open Network) یک بلاکچین لایه ۱ است که در ابتدا توسط Pavel Durov، بنیان‌گذار تلگرام، در ۲۰۱۸ با نام Telegram Open Network طراحی شد. در ۲۰۲۰، پس از شکست تلگرام در برابر SEC آمریکا (به‌دلیل فروش توکن GRAM به‌صورت اوراق بهادار)، تلگرام پروژه را رها کرد. جامعه‌ی توسعه‌دهندگان به‌صورت مستقل پروژه را با نام The Open Network ادامه داد و توکن GRAM به Toncoin تغییر نام داد. اکنون TON توسط TON Foundation اداره می‌شود و با تلگرام همکاری رسمی دارد (کیف پول TON Space در تلگرام، پرداخت‌های بات تلگرامی با TON). هدف TON این است که لایه‌ی Web3 برای ۹۰۰ میلیون کاربر تلگرام باشد.

Toncoin (TON) چیست و چه کاربردهایی دارد؟▾

Toncoin (با نماد TON) توکن بومی شبکه‌ی TON است. کاربردهای اصلی: ۱) پرداخت کارمزد گس در شبکه‌ی TON، ۲) استیکینگ برای تأیید تراکنش‌ها با مکانیزم Catchain BFT (PoS)، ۳) حاکمیت و رأی‌گیری، ۴) پرداخت در dAppها و سرویس‌های TON (TON DNS، TON Storage)، ۵) پرداخت در بات‌های تلگرامی و کیف پول @wallet. عرضه‌ی اولیه‌ی TON نامحدود است اما با سوزاندن کارمزد تراکنش‌ها، عرضه در بلندمدت کاهش‌تورمی می‌شود. TON در ۲۰۲۴ به‌دلیل رشد اکوسیستم تلگرامی، به بالای ۸ دلار رسید.

Notcoin چیست و چرا اینقدر معروف شد؟▾

Notcoin (با نماد NOT) یک بازی clicker روی تلگرام بود که در اواخر ۲۰۲۳ توسط Open Builders ساخته شد. کاربران با کلیک روی تصویر سکه، NOT جمع‌آوری می‌کردند. در می ۲۰۲۴، توکن NOT روی TON عرضه شد و به ۳۵ میلیون بازیکن airdrop شد — یکی از بزرگ‌ترین airdropهای تاریخ. NOT در عرض چند روز به میلیاردها دلار ارزش بازار رسید. این موفقیت، الگویی برای بازی‌های تلگرامی بعدی (Hamster Kombat، Catizen، Blum) شد و اکوسیستم TON را به‌طور انفجاری رشد داد.

آیا TON با EVM سازگار است؟▾

خیر، TON با EVM (ماشین مجازی اتریوم) سازگار نیست. TON ماشین مجازی اختصاصی خود به‌نام TVM (TON Virtual Machine) را دارد و زبان‌های برنامه‌نویسی آن FunC و Tact هستند (نه Solidity). این یعنی قراردادهای هوشمند اتریوم نمی‌توانند مستقیماً روی TON اجرا شوند. با این حال، توسعه‌دهندگان می‌توانند با Tact (زبان جدیدتر و ساده‌تر) به‌سرعت قرارداد بنویسند. همچنین، TON از طریق پل‌های کراس‌چین مثل Everswap یا TON Bridge با اتریوم و سایر زنجیره‌ها ارتباط دارد.

آیا کاربران ایرانی می‌توانند از TON استفاده کنند؟▾

بله، TON برای کاربران ایرانی به‌ویژه جذاب است چون تلگرام در ایران محبوبیت بسیار بالایی دارد. برای شروع: ۱) کیف پول TON Space یا @wallet را در تلگرام نصب کنید. ۲) TON را از صرافی‌های ایرانی یا بین‌المللی (مثل OKX، Bybit) بخرید و به آدرس کیف پول بفرستید (شبکه‌ی TON). ۳) می‌توانید در STON.fi یا DeDust ترید کنید، در Tonstakers استیک کنید، یا در بازی‌های تلگرامی مثل Notcoin شرکت کنید. مراقب کلاهبرداری‌های بات‌های تلگرامی ناشناس و قوانین مالیاتی ایران باشید. خود شبکه‌ی TON تحریمی علیه ایرانیان ندارد.

جمع‌بندی

TON (The Open Network) یک بلاکچین لایه ۱ با معماری Masterchain/ Workchain/Shardchain و sharding پویا است. در ابتدا توسط تلگرام طراحی شد، اما پس از شکست قانونی در ۲۰۲۰، جامعه‌ی TON Foundation آن را ادامه داد. در ۲۰۲۳ تلگرام دوباره به TON پیوست و آن را به‌عنوان لایه‌ی Web3 خود پذیرفت.

اکوسیستم Tون شامل dAppهای STON.fi (DEX)، DeDust (DEX)، Tonstakers (استیکینگ مایع)، EVAA (وام‌دهی) و GetGems (NFT) است. با انفجار بازی‌های تلگرامی مثل Notcoin (۳۵ میلیون بازیکن) و Hamster Kombat (۳۰۰ میلیون بازیکن) در ۲۰۲۴، TON به یکی از پرطرفدارترین اکوسیستم‌های کریپتو تبدیل شد. TVL دیفای از ۲۰ میلیون دلار به ۷۰۰ میلیون دلار در چند ماه رسید.

بزرگ‌ترین مزیت TON، پلتفرم توزیع تلگرام است — ۹۰۰ میلیون کاربر فعال ماهانه. اگر تلگرام موفق شود TON را به کاربران خود بقبولاند، این یک کانال بی‌سابقه برای ورود کاربران جدید به کریپتو خواهد بود. برای کاربران ایرانی که تلگرام محبوب است، TON یک گزینه‌ی بسیار جذاب است. برای ادامه‌ی مسیر، راهنمای دیفای، راهنمای مکانیزم‌های اجماع، راهنمای استیکینگ، راهنمای GameFi و دایره‌المعارف را ببینید.