آربی‌کوین
راهنمای اکوسیستم NEAR بیش از ۲۰۰۰ کلمهزمان مطالعه: ~۱۸ دقیقه

اکوسیستم نیر (NEAR Protocol) چیست؟ راهنمای جامع

NEAR Protocol یک بلاکچین لایه ۱ با sharding پویا (Nightshade) است که در ۲۰۲۰ توسط Illia Polosukhin و Alexander Skidanov (هر دو ex-Google/MemSQL) راه‌اندازی شد. NEAR با حساب‌های خواندنی انسان (مثل alice.near)، JavaScript/TypeScript برای قراردادهای هوشمند و کارمزد کمتر از ۱ سنت، یکی از developer-friendlyترین بلاکچین‌هاست. در این راهنما، با Nightshade، Rainbow Bridge، Aurora، dAppها و نکات کاربردی برای کاربران ایرانی آشنا می‌شوید.

مقدمه: NEAR چیست؟

NEAR Protocol یک بلاکچین لایه ۱ با sharding پویا است که بر developer-friendliness و تجربه‌ی کاربری ساده تمرکز دارد. هدف NEAR این است که توسعه‌ی dApp به‌اندازه‌ی ساختن اپلیکیشن وب ساده باشد.

ویژگی‌های کلیدی NEAR:

• Nightshade sharding: شبکه به شارد تقسیم می‌شود تا مقیاس‌پذیر باشد. تئوریکاً TPS نامحدود.
• بلوک‌های ۱ ثانیه‌ای: نهایی شدن در حدود ۲ ثانیه.
• حساب‌های خواندنی: به‌جای آدرس‌های hex، حساب‌ها نام‌های خواندنی (alice.near) دارند.
• JavaScript/TypeScript/Rust: قراردادهای هوشمند با این زبان‌ها نوشته می‌شوند.
• Account Abstraction native: بدون نیاز به EIP-4337.
• climate-neutral: NEAR خود را carbon-neutral اعلام کرده.

NEAR در ۲۰۲۰ راه‌اندازی شد و در ۲۰۲۱–۲۰۲۲ رشد قابل توجهی داشت. با این حال، TVL دیفای آن نسبت به اتریوم یا سولانا کوچک است. اما اکوسیستم آن شامل پروژه‌های موفقی مثل Ref Finance، Burrow، Aurora و Sweatcoin است.

برای درک مفاهیم پایه‌ی بلاکچین، راهنمای بلاکچین و برای مکانیزم‌های اجماع، راهنمای مکانیزم‌های اجماع را ببینید.

بنیان‌گذاران و تاریخچه

NEAR توسط Illia Polosukhin و Alexander Skidanov در ۲۰۱۷ تأسیس شد. هر دو از مهندسان سابق Google و MemSQL بودند. در ابتدا، آن‌ها روی یک پروژه‌ی AI به‌نام NEAR.ai کار می‌کردند — برای آموزش مدل‌های زبان، به زیرساخت توزیع‌شده نیاز داشتند. در جستجوی راه‌حل، به فناوری بلاکچین رسیدند.

در ۲۰۱۸، آن‌ها تصمیم گرفتند به‌جای AI، روی یک بلاکچین تمرکز کنند. NEAR Labs (بعداً NEAR Foundation) در سوئیس تأسیس شد. در ۲۰۱۹، NEAR با فروش خصوصی توکن بیش از ۲۰ میلیون دلار از Andreessen Horowitz، Pantera، و MultiCoin Capital جمع‌آوری کرد.

در اکتبر ۲۰۲۰، شبکه‌ی اصلی NEAR (Mainnet) راه‌اندازی شد. در اکتبر ۲۰۲۱، Nightshade Phase 0 فعال شد — اولین قدم به سمت sharding واقعی. در ۲۰۲۲، NEAR با سرمایه‌گذاری ۳۵۰ میلیون دلاری از Tiger Global و ۱۵۰ میلیون دلاری از a16z، به ارزش بازار ۱۲ میلیارد دلار رسید. در ۲۰۲۳، با بازار نزولی، NEAR افت کرد اما در ۲۰۲۴ با رشد AI (Illia سابقه‌ی AI دارد) دوباره رشد کرد.

برای چشم‌انداز سرمایه‌گذاری، راهنمای سرمایه‌گذاری رمزارز و برای AI در کریپتو، راهنمای کریپتو و AI را ببینید.

Nightshade Sharding

Nightshade نوآوری کلیدی NEAR برای مقیاس‌پذیری است. در Nightshade، کل شبکه به یک زنجیره‌ی منطقی تقسیم می‌شود، اما هر ولیدیتور فقط بخشی از وضعیت (state) را نگه می‌دارد.

نحوه‌ی کار:

• شارد منطقی: همه‌ی تراکنش‌ها در یک زنجیره‌ی منطقی واحد ثبت می‌شوند، اما به چانک‌های (chunks) متعدد تقسیم می‌شوند.
• توزیع چانک: هر ولیدیتور فقط چند چانک را پردازش می‌کند (نه کل بلاک). این یعنی حجم پردازش هر ولیدیتور کم است.
• Sharding پویا: وقتی بار شبکه زیاد می‌شود، شبکه خودکار به شارد بیشتری تقسیم می‌شود. این در فازهای بعدی Nightshade فعال خواهد شد.
• State validity: هر چانک با یک Merkle tree تأیید می‌شود — ولیدیتورها بدون نیاز به دانستن کل state، می‌توانند اعتبار چانک را تأیید کنند.

مراحل Nightshade:

• Phase 0 (۲۰۲۱): همه‌ی ولیدیتورها همه‌ی چانک‌ها را پردازش می‌کنند، اما state به شارد تقسیم شده.
• Phase 1: ولیدیتورها فقط چند چانک را پردازش می‌کنند (تقسیم بار واقعی).
• Phase 2 (آینده): Sharding پویا — شارد‌ها خودکار split/merge می‌شوند.

برای درک تفاوت sharding با لایه ۲، راهنمای لایه ۲ را ببینید.

نکته‌ی فنی: تفاوت Nightshade با L2

Nightshade sharding در لایه ۱ (L1) اتفاق می‌افتد — یعنی تراکنش‌ها به‌صورت مستقیم در زنجیره‌ی اصلی پردازش می‌شوند، فقط بین ولیدیتورها تقسیم می‌شوند. در مقابل، L2 (مثل Arbitrum) تراکنش‌ها را خارج از زنجیره پردازش و فقط نتیجه را به L1 می‌فرستد. Nightshade بهتر از L2 در غیرمتمرکزسازی عمل می‌کند، اما L2 انعطاف‌پذیری بیشتری دارد.

اجماع Doomslug

NEAR از مکانیزم اجماع Doomslug (به همراه Nightshade) استفاده می‌کند. Doomslug یک نوع PoS است که نهایی شدن سریع (fast finality) را فراهم می‌کند.

ویژگی‌ها:

• زمان بلوک: حدود ۱ ثانیه.
• نهایی شدن: تراکنش‌ها در عرض حدود ۲ ثانیه نهایی می‌شوند.
• PoS: دارندگان NEAR می‌توانند توکن خود را به ولیدیتورها دیلیگیت کنند و پاداش کسب کنند. حدود ۱۰۰ ولیدیتور فعال در NEAR وجود دارد.
• BFT-like: Doomslug نوعی BFT است که می‌تواند با ۱/۳ ولیدیتورهای مخرب کار کند.

برای درک مکانیزم‌های اجماع، راهنمای مکانیزم‌های اجماع و برای استیکینگ، راهنمای استیکینگ را ببینید.

توکن NEAR

NEAR توکن بومی شبکه‌ی NEAR Protocol است. برخلاف بیت‌کوین (با عرضه‌ی محدود) یا سولانا (با تورم کاهشی)، NEAR یک توکن تورمی (inflationary) است.

ویژگی‌ها:

• حداکثر عرض: ۱ میلیارد NEAR (اما عرضه‌ی واقعی کمتر است).
• تورم: حدود ۵٪ سالانه. تورم به‌عنوان پاداش استیکینگ به ولیدیتورها و دیلیگیتورها توزیع می‌شود.
• سوزاندن کارمزد: ۷۰٪ کارمزد تراکنش سوزانده می‌شود — این به کاهش تورم کمک می‌کند. ۳۰٪ به ولیدیتورها می‌رود.
• استیکینگ: دارندگان NEAR می‌توانند توکن خود را به ولیدیتورها دیلیگیت کنند و پاداش سالانه ۸–۱۲٪ دریافت کنند.
• پرداخت کارمزد: NEAR برای پرداخت کارمزد تراکنش استفاده می‌شود.
• حاکمیت: رأی‌گیری روی پروپوزال‌های شبکه.

برای توکنومیکس، راهنمای توکنومیکس و برای استیکینگ، راهنمای استیکینگ را ببینید.

مدل حساب خواندنی (Human-Readable Accounts)

یکی از نوآوری‌های NEAR، حساب‌های خواندنی انسان است. به‌جای آدرس‌های طولانی hex (مثل 0x71C7656EC7ab88b098defB751B7401B5f6d8976F)، در NEAR حساب شما می‌تواند "alice.near" باشد.

مزایا:

• ساده برای کاربر: کاربران به‌راحتی می‌توانند آدرس را به خاطر بسپارند و با دوستان به اشتراک بگذارند.
• کاهش خطا: اشتباه در کپی‌کردن آدرس کمتر می‌شود.
• حساب‌های فرعی: alice.near می‌تواند حساب‌های فرعی مثل app.alice.near داشته باشد — مفید برای dAppها.

هزینه‌ی ایجاد حساب: ایجاد حساب در NEAR حدود ۰٫۰۱ NEAR (چند سنت) هزینه دارد. این هزینه به‌عنوان وثیقه قفل می‌شود و در صورت حذف حساب، برگردانده می‌شود. این مدل از spam جلوگیری می‌کند.

Account Abstraction native: NEAR از Account Abstraction به‌صورت native پشتیبانی می‌کند — یعنی هر حساب می‌تواند چند کلید با سطوح دسترسی مختلف داشته باشد. مثلاً:

• کلید موبایل: فقط برای تراکنش‌های کمتر از ۱ NEAR.
• کلید لپ‌تاپ: برای تراکنش‌های تا ۱۰ NEAR.
• کلید سخت‌افزاری: برای تراکنش‌های بزرگ.

این تجربه‌ی کاربری بسیار ساده‌تری نسبت به اتریوم (که برای Account Abstraction به EIP-4337 نیاز دارد) ارائه می‌دهد — راهنمای Account Abstraction و راهنمای کیف پول را ببینید.

Rainbow Bridge: پل trustless به اتریوم

Rainbow Bridge یک پل trustless بین NEAR و اتریوم است — اولین پل اصلی cross-chain در کریپتو که در ۲۰۲۰ راه‌اندازی شد. این پل به کاربران اجازه می‌دهد دارایی‌های ERC-20 اتریوم را به NEAR منتقل و از کارمزد پایین NEAR استفاده کنند.

ویژگی‌های کلیدی:

• Trustless: هیچ نهاد مرکزی کنترل آن را ندارد. امنیت آن از خود NEAR و اتریوم تأمین می‌شود.
• غیرمتمرکز: هیچ سرور مرکزی ندارد. relayers (پیشنهاددهندگان) تراکنش‌ها را بین زنجیره‌ها منتقل می‌کنند اما نمی‌توانند دارایی را بدزدند.
• امنیت on-chain: اعتبار تراکنش‌ها با light clients اتریوم روی NEAR (و برعکس) تأیید می‌شود.

چرا مهم است؟ Rainbow Bridge به اکوسیستم NEAR دسترسی به نقدینگی اتریوم می‌دهد. کاربران می‌توانند USDT، USDC یا ETH را از اتریوم به NEAR منتقل کنند و در dAppهای NEAR با کارمزد پایین استفاده کنند. این پل یکی از مهم‌ترین زیرساخت‌های NEAR است — راهنمای پل‌ها را ببینید.

نکته‌ی امنیتی: چرا Rainbow Bridge امن است؟

بسیاری از پل‌های متمرکز (مثل Wormhole، Ronin) در گذشته هک شدند — صدها میلیون دلار سرقت شد. علت اصلی این بود که این پل‌ها با چند کلید admin کنترل می‌شدند. Rainbow Bridge این مشکل را با trustless‌بودن حل می‌کند — هیچ کلید admin وجود ندارد و امنیت از خود بلاکچین‌ها تأمین می‌شود. هرچند در ۲۰۲۲ یک حمله‌ی attempted روی Rainbow Bridge انجام شد، اما به‌دلیل طراحی trustless، خنثی شد.

Aurora: EVM روی NEAR

Aurora یک زنجیره‌ی فرعی EVM روی NEAR است — یعنی ماشین مجازی اتریوم (EVM) را روی NEAR اجرا می‌کند. این یعنی توسعه‌دهندگان می‌توانند قراردادهای Solidity اتریوم را بدون تغییر روی NEAR اجرا کنند — با کارمزد بسیار پایین‌تر و سرعت بالاتر.

ویژگی‌های Aurora:

• سازگاری کامل EVM: هر قرارداد Solidity که روی اتریوم کار می‌کند، روی Aurora هم کار می‌کند.
• ابزارهای توسعه: Hardhat، Foundry، Remix — همه کار می‌کنند.
• توکن بومی ETH: کارمزد تراکنش‌ها با ETH (Aurora ETH) پرداخت می‌شود، نه NEAR.
• متصل به Rainbow Bridge: دارایی‌های اتریوم به راحتی به Aurora منتقل می‌شوند.
• Relayer model: کاربران می‌توانند با NEAR کارمزد بپردازند (meta-transactions).

چرا Aurora مهم است؟ Aurora به NEAR اجازه می‌دهد از اکوسیستم بزرگ توسعه‌دهندگان اتریوم بهره‌مند شود. توسعه‌دهندگان می‌توانند dAppهای موفق اتریوم را به Aurora منتقل کنند و از کارمزد پایین NEAR سود ببرند. Aurora یک L2-like experience ارائه می‌دهد، اما با امنیت L1 NEAR — راهنمای لایه ۲ را ببینید.

dAppها و پروتکل‌های اصلی NEAR

اکوسیستم NEAR شامل چندین dApp مهم است. اگرچه TVL آن نسبت به اتریوم کوچک‌تر است، اما پروژه‌های نوآورانه‌ای دارد:

Ref Finance
DEX (AMM)
پروتکل روی NEAR
بزرگ‌ترین صرافی غیرمتمرکز NEAR. یک پلتفرم چندمنظوره که چندین AMM pool را در یک قرارداد هوشمند مدیریت می‌کند. توکن بومی REF. امکان swap، نقدینگی و yield farming.
Burrow
Lending
پروتکل روی NEAR
بزرگ‌ترین پروتکل وام‌دهی NEAR (مشابه Aave). امکان وام‌دهی، استقراض و استیکینگ مایع. توکن بومی BRRR. با Aurora یکپارچه است.
Aurora
EVM Layer
پروتکل روی NEAR
زنجیره‌ی EVM روی NEAR. امکان اجرای قراردادهای Solidity اتریوم با کارمزد پایین. توکن بومی ETH (Aurora ETH). متصل به Rainbow Bridge.
Sweatcoin / SWEAT
Move-to-Earn
پروتکل روی NEAR
اپلیکیشن move-to-earn روی NEAR. کاربران با راه رفتن، SWEAT توکن کسب می‌کنند. بیش از ۱۰۰ میلیون کاربر در اپلیکیشن اصلی Sweatcoin. توکن SWEAT روی NEAR.
Paras
NFT Marketplace
پروتکل روی NEAR
بزرگ‌ترین بازار NFT روی NEAR. امکان خرید، فروش و حراج NFT. تمرکز بر کلکسیون‌های کارت و هنری. توکن بومی PARAS.
Mintbase
NFT Platform
پروتکل روی NEAR
پلتفرم ایجاد و مدیریت NFT روی NEAR. به هنرمندان و برندها ابزار ساخت NFT بدون کدنویسی می‌دهد. روی NEAR و Aurora فعال است.
Allbridge
Cross-chain Bridge
پروتکل روی NEAR
پل کراس‌چین که NEAR را به سولانا، اتریوم، پالیگان و سایر زنجیره‌ها متصل می‌کند. توکن بومی ABR. امکان انتقال استیبل‌کوین و دارایی‌های دیگر.
Orderly Network
Orderbook DEX
پروتکل روی NEAR
پروتکل صرافی orderbook روی NEAR. امکان ترید پرپ و اسپات با کارمزد پایین. توسط NEAR و WOO Network پشتیبانی می‌شود. توکن بومی ORDER.

برای استفاده از این dAppها، کیف پول NEAR Wallet (wallet.near.org) یا MyNearWallet کافی است. برای راهنمای AMM، راهنمای AMM و برای دیفای، راهنمای دیفای را ببینید.

دیفای NEAR و TVL

TVL دیفای NEAR در ۲۰۲۱–۲۰۲۲ رشد داشت و به بیش از ۸۰۰ میلیون دلار رسید. در بازار نزولی ۲۰۲۲–۲۰۲۳ به زیر ۱۰۰ میلیون افت کرد. در ۲۰۲۴ با رشد مجدد، TVL بین ۲۰۰ تا ۴۰۰ میلیون دلار متغیر بوده.

ترکیب TVL: Ref Finance و Burrow بزرگ‌ترین سهم را دارند. Aurora (با dAppهای EVM) بخش بزرگی است. Allbridge (پل) نقدینگی قابل توجهی دارد.

چالش‌ها: TVL NEAR نسبت به رقبای اصلی (اتریوم، سولانا، BSC) کم است. علت اصلی این است که NEAR بعد از دیگر شبکه‌ها راه‌اندازی شد و اکوسیستم توسعه‌دهندگان کوچک‌تری دارد. اما با نوآوری‌هایی مثل NEAR Intent و NEAR DA، در حال تلاش برای رشد است.

تجربه‌ی توسعه‌دهنده در NEAR

NEAR یکی از developer-friendlyترین بلاکچین‌هاست. تمرکز آن بر این است که توسعه‌ی dApp به‌اندازه‌ی ساختن اپلیکیشن وب ساده باشد.

زبان‌های پشتیبانی‌شده:

• JavaScript/TypeScript: NEAR اولین بلاکچینی است که JavaScript/TypeScript را به‌عنوان زبان اصلی قراردادهای هوشمند پشتیبانی می‌کند. این یعنی میلیون‌ها توسعه‌دهنده‌ی وب می‌توانند بدون یادگیری زبان جدید، قرارداد بنویسند.
• Rust: برای قراردادهای پیشرفته‌تر و بهینه‌تر.
• Solidity (از طریق Aurora): توسعه‌دهندگان اتریوم می‌توانند قراردادهای خود را روی Aurora اجرا کنند.

ابزارهای توسعه:

• NEAR SDK: برای JavaScript و Rust.
• NEAR CLI: ابزار خط فرمان.
• NEAR Workspaces: محیط تست.
• NEAR Explorer: مرور تراکنش‌ها.
• NEAR Wallet: کیف پول وب.

مستندات: NEAR مستندات بسیار خوبی دارد (docs.near.org) با آموزش‌های گام‌به‌گام. این یکی از دلایلی است که NEAR در بین توسعه‌دهندگان محبوب است. برای درک قراردادهای هوشمند، راهنمای قرارداد هوشمند را ببینید.

NEAR DA و NEAR Intent

در ۲۰۲۴، NEAR دو محصول راهبردی معرفی کرد:

NEAR DA (Data Availability): یک لایه‌ی دسترسی به داده (Data Availability layer) برای L2های اتریوم. این بخشی از روند modular blockchain است — یعنی L2های اتریوم می‌توانند به‌جای استفاده از EigenDA یا Celestia، از NEAR DA استفاده کنند. NEAR با کارمزد پایین و مقیاس‌پذیری بالا، یک گزینه‌ی جذاب برای L2ها است. این یک جریان درآمدی جدید برای NEAR ایجاد می‌کند.

NEAR Intent: یک پروتکل cross-chain مبتنی بر AI که در ۲۰۲۴ معرفی شد. کاربران فقط «intent» (قصد) خود را بیان می‌کنند (مثلاً «می‌خواهم ۱۰۰۰ USDT از اتریوم به سولانا بفرستم») و AI به‌طور خودکار بهترین مسیر و صرافی‌ها را پیدا می‌کند. این یک تحول در تجربه‌ی کاربری cross-chain است. Illia Polosukhin (بنیان‌گذار NEAR) سابقه‌ی AI دارد و این تمرکز بر AI در NEAR قابل توجه است — راهنمای کریپتو و AI را ببینید.

نکته‌ی راهبردی: NEAR به‌عنوان لایه‌ی هماهنگ‌کننده‌ی AI

Illia Polosukhin در Google روی مدل‌های زبان (Transformers) کار می‌کرد — یکی از نویسندگان اصلی مقاله‌ی «Attention is All You Need» که پایه‌ی LLMهای امروزی است. در ۲۰۲۴، NEAR اعلام کرد که به‌عنوان لایه‌ی هماهنگ‌کننده‌ی AI agents عمل خواهد کرد. این یعنی NEAR ممکن است در آینده‌ی web3 + AI نقش مهمی ایفا کند.

NEAR vs اتریوم vs سولانا

NEAR با اتریوم و سولانا تفاوت‌های اساسی دارد. در جدول زیر، مقایسه‌ی کامل می‌بینید:

ویژگیNEAREthereumSolana
زمان بلوکحدود ۱ ثانیهحدود ۱۲ ثانیهحدود ۰٫۴ ثانیه
مکانیزم اجماعDoomslug + Nightshade (PoS)Gasper (PoS)Tower BFT + PoH
مقیاس‌پذیریSharding پویا (Nightshade)از طریق L2معماری مونولیتیک
سازگاری EVMبله (Aurora)بله (اصل EVM)خیر (Sealevel)
زبان قراردادJavaScript/TS/RustSolidityRust
حساب کاربریخواندنی (alice.near)hex (0x...)hex (Base58)
کارمزد تراکنشکمتر از ۱ سنتگاهی ۱ تا ۲۰ دلارکمتر از ۰٫۰۰۱ دلار
Account AbstractionNative (پشتیبانی داخلی)EIP-4337 (اختیاری)خیر (محدود)

جمع‌بندی: NEAR برای توسعه‌دهندگان وب (JavaScript)، اپلیکیشن‌های با تجربه‌ی کاربری ساده (account abstraction native)، و cross-chain (Rainbow Bridge) مناسب است. اتریوم برای دیفای بزرگ، سولانا برای سرعت خالص. در عمل، NEAR یک niche market دارد اما با نوآوری‌های AI و DA در حال توسعه است.

نکات کاربردی برای کاربران ایرانی

NEAR برای کاربران ایرانی گزینه‌ی مناسبی است — به‌ویژه برای توسعه‌دهندگان. در ادامه، نکات کلیدی را مرور می‌کنیم:

۱. کیف پول ساده: NEAR Wallet (wallet.near.org) یکی از ساده‌ترین کیف پول‌های کریپتو است. با ایمیل ثبت‌نام می‌کنید و حساب alice.near می‌سازید. مراقب seed phrase باشید — راهنمای کیف پول.

۲. کارمزد پایین: با کارمزد کمتر از ۱ سنت، NEAR برای تراکنش‌های خرد ایده‌آل است. حتی با ۱ دلار هم می‌توانید در دیفای NEAR فعالیت کنید.

۳. خرید NEAR: NEAR در صرافی‌های بین‌المللی (Binance، OKX، Bybit) و صرافی‌های ایرانی لیست شده. NEAR را بخرید و به آدرس کیف پول (مثل alice.near) بفرستید (شبکه‌ی NEAR).

۴. دیفای با NEAR: با NEAR می‌توانید در Ref Finance ترید کنید، در Burrow وام بگیرید، یا در Allbridge دارایی به زنجیره‌های دیگر منتقل کنید — راهنمای دیفای.

۵. استیکینگ: برای کسب پاداش (سالانه ۸–۱۲٪)، NEAR خود را به ولیدیتورها دیلیگیت کنید. ساده‌تر است از اتریوم — راهنمای استیکینگ.

۶. Aurora برای کاربران اتریوم: اگر با متامسک و اتریوم آشنا هستید، می‌توانید از Aurora استفاده کنید. متامسک را به شبکه‌ی Aurora متصل کنید.

۷. توسعه‌دهندگان: اگر توسعه‌دهنده‌ی JavaScript هستید، NEAR یکی از بهترین بلاکچین‌ها برای شروع است. مستندات docs.near.org و آموزش‌های NEAR University رایگان هستند.

۸. مراقب شبکه‌ی اشتباه: هنگام انتقال NEAR از صرافی، حتماً مطمئن شوید شبکه‌ی مقصد NEAR است (نه ERC-20 یا BEP-20).

۹. مالیات و قوانین: سود از معاملات در NEAR مشمول مالیات است — راهنمای مالیات و راهنمای قوانین رمزارز در ایران.

۱۰. آموزش: با مفاهیم پایه‌ی کریپتو آشنا شوید — دایره‌المعارف را ببینید.

نکته‌ی کاربردی: شروع با NEAR

برای شروع: ۱) به wallet.near.org بروید و یک حساب بسازید (مثلاً alice.near). ۲) NEAR را از صرافی ایرانی بخرید و به آدرس کیف پول بفرستید (شبکه‌ی NEAR). ۳) به ref-finance.near بروید و توکن‌های دلخواه را swap کنید. ۴) برای کسب پاداش، در staking.near.org NEAR خود را استیک کنید.

سوالات متداول

NEAR Protocol چیست و چه تفاوتی با اتریوم دارد؟▾

NEAR Protocol یک بلاکچین لایه ۱ با sharding پویا (Nightshade) است که در ۲۰۲۰ توسط Illia Polosukhin و Alexander Skidanov (هر دو ex-Google/MemSQL) راه‌اندازی شد. تفاوت اصلی با اتریوم: ۱) NEAR از sharding پویا استفاده می‌کند (اکوسیستم در یک زنجیره است اما به شارد تقسیم می‌شود)، در حالی که اتریوم روی L2 تکیه می‌کند. ۲) NEAR حساب‌های خواندنی انسان (مثل alice.near) دارد، در حالی که اتریوم از آدرس‌های hex استفاده می‌کند. ۳) NEAR با JavaScript/TypeScript/Rust قرارداد می‌نویسد، در حالی که اتریوم از Solidity استفاده می‌کند. ۴) کارمزد NEAR بسیار پایین‌تر (کمتر از ۱ سنت) و سرعت نهایی شدن سریع‌تر (حدود ۲ ثانیه) است.

Rainbow Bridge چیست و چه تفاوتی با پل‌های دیگر دارد؟▾

Rainbow Bridge یک پل trustless (بدون اعتماد) بین NEAR و اتریوم است — اولین پل اصلی cross-chain در کریپتو که در ۲۰۲۰ راه‌اندازی شد. تفاوت با پل‌های دیگر: Rainbow Bridge کاملاً غیرمتمرکز است — هیچ نهاد مرکزی کنترل آن را ندارد و امنیت آن از خود NEAR و اتریوم تأمین می‌شود (trustless). این یعنی کاربران می‌توانند دارایی‌های ERC-20 اتریوم را به NEAR منتقل کنند و از کارمزد پایین NEAR استفاده کنند. این برخلاف بسیاری از پل‌های متمرکز (مثل Wormhole یا Ronin) که در گذشته هک شدند. Aurora (EVM روی NEAR) از Rainbow Bridge برای ارتباط با اتریوم استفاده می‌کند.

Aurora چیست و چرا برای NEAR مهم است؟▾

Aurora یک راهکار EVM روی NEAR است — یعنی یک زنجیره‌ی فرعی که ماشین مجازی اتریوم (EVM) را روی NEAR اجرا می‌کند. این یعنی توسعه‌دهندگان می‌توانند قراردادهای Solidity اتریوم را بدون تغییر روی NEAR اجرا کنند — با کارمزد بسیار پایین‌تر و سرعت بالاتر. Aurora از همان ABI و ابزارهای توسعه (Hardhat، Foundry) اتریوم پشتیبانی می‌کند. توکن بومی Aurora ETH است (نه NEAR). Aurora با Rainbow Bridge به اتریوم متصل است — یعنی کاربران می‌توانند دارایی ERC-20 را به Aurora منتقل و در dAppهای Aurora استفاده کنند. این یک پل بین اکوسیستم اتریوم و NEAR فراهم می‌کند.

چرا NEAR حساب‌های خواندنی (alice.near) دارد؟▾

یکی از نوآوری‌های NEAR، حساب‌های خواندنی انسان (human-readable accounts) است. به‌جای آدرس‌های طولانی hex (مثل 0x71C...در اتریوم)، در NEAR حساب شما می‌تواند alice.near باشد. این یعنی کاربران به‌راحتی می‌توانند آدرس را به خاطر بسپارند و اشتباه در ارسال به آدرس اشتباه کاهش می‌یابد. هزینه‌ی ایجاد حساب (حدود ۰٫۰۱ NEAR) به‌عنوان وثیقه قفل می‌شود و در صورت حذف حساب، برگردانده می‌شود. علاوه بر این، NEAR از Account Abstraction به‌صورت native پشتیبانی می‌کند — یعنی می‌توانید چند کلید با سطوح دسترسی مختلف برای یک حساب داشته باشید (مثلاً کلید موبایل فقط برای تراکنش‌های کمتر از ۱ NEAR). این تجربه‌ی کاربری بسیار ساده‌تری نسبت به اتریوم ارائه می‌دهد.

آیا کاربران ایرانی می‌توانند از NEAR استفاده کنند؟▾

بله، NEAR برای کاربران ایرانی مناسب است. کارمزد پایین (کمتر از ۱ سنت)، حساب‌های خواندنی (alice.near) و کیف پول ساده‌ی NEAR Wallet (wallet.near.org) آن را جذاب می‌کند. برای شروع: ۱) در wallet.near.org ثبت‌نام کنید (حساب alice.near بسازید). ۲) NEAR را از صرافی ایرانی یا بین‌المللی (Binance، OKX، Bybit) بخرید و به آدرس کیف پول بفرستید. ۳) می‌توانید در Ref Finance ترید کنید، در Burrow وام بگیرید، یا در Aurora از dAppهای EVM استفاده کنید. NEAR هیچ تحریم رسمی علیه ایرانیان ندارد. مراقب قوانین مالیاتی ایران و ریسک‌های دیفای باشید. برای توسعه‌دهندگان ایرانی، NEAR با پشتیبانی از JavaScript، یکی از بهترین بلاکچین‌ها برای شروع است.

جمع‌بندی

NEAR Protocol یک بلاکچین لایه ۱ با sharding پویا (Nightshade)، اجماع Doomslug و حساب‌های خواندنی انسان است. در ۲۰۲۰ توسط Illia Polosukhin و Alexander Skidanov تأسیس شد و با تمرکز بر developer-friendliness (JavaScript، TypeScript) و تجربه‌ی کاربری ساده، یک جایگاه خاص در میان بلاکچین‌ها دارد.

اکوسیستم NEAR شامل dAppهای Ref Finance (DEX)، Burrow (وام‌دهی)، Aurora (EVM روی NEAR)، Sweatcoin (move-to-earn)، Paras و Mintbase (NFT) و Allbridge (پل) است. Rainbow Bridge (اولین پل trustless به اتریوم) و Aurora (EVM روی NEAR) از زیرساخت‌های کلیدی NEAR هستند. در ۲۰۲۴، NEAR با معرفی NEAR DA (برای L2های اتریوم) و NEAR Intent (AI-powered cross-chain) در حال گسترش به حوزه‌های جدید است.

برای کاربران ایرانی، NEAR با کارمزد پایین، کیف پول ساده و پشتیبانی از JavaScript، یک گزینه‌ی جذاب است — به‌ویژه برای توسعه‌دهندگان. برای ادامه‌ی مسیر، راهنمای دیفای، راهنمای مکانیزم‌های اجماع، راهنمای استیکینگ، راهنمای کریپتو و AI و دایره‌المعارف را ببینید.